Thứ Sáu, 29 tháng 5, 2009

Tự nhiên nghĩ đến phố Gầm Cầu

Chính xác thì chưa biết sẽ viết ra điều gì-(ảnh của bác 7X)

Bây giờ là 3g sáng và mình đang ngồi một mình ở văn phòng công ty bạn. Lý do chẳng lãng mạn gì: in nhờ cái luận văn cho nó tiết kiệm tiền in màu. Thôi tự nhủ với lương tâm phần thặng dư sẽ mời giám đốc vài ly rượu với gió Tây hồ đầu hạ.

À đây rồi-ký ức. 3 g sáng làm mình nhớ thời sinh viên năm thứ 3 hồi còn ở Chùa Bộc. Chắc là cũng tầm này vì hồi đó còn nhớ là đang làm đồ án sinh viên về phố cổ. Hay là cuối hè nhỉ? Không chắc lắm nhưng nó là một ngày hè nóng nực-cho đến tận 3 g đêm.

Hồi đó lấy đêm làm ngày nên 3g đêm chỉ mới coi như vừa đủ lâu để chuẩn bị phóng xe đi uống nước chè bà cụ trên Đinh Tiên Hoàng. 5-6 anh em trần trùng trục ngồi trước màn hình máy tính và khói thuốc lá nghi ngút. Mình đã đi làm, đã "lăn vào cuộc sống" như vậy được chừng đâu hơn một năm. Lúc ấy đang dựng mặt đứng phố cổ-hình như là Hàng Buồm. Bất giác ngửa người ra sau nhìn chăm chú vào màn hình. Như thể tâm trí vụt thoát ra, lơ lửng trên trần nhà nhìn xuống mọi chuyện. Chuỗi liên tưởng bắt đầu từ ấn tượng cả một dãy phố cổ lơ lửng trong không trung-một không gian đen ngòm của giao diện Auto Cad.

Một con phố không có cây cối và không có người. Bình thường thì nó sẽ cứng và trơ ra. Nhưng khi zoom đủ xa để nhìn cả con phố lơ lửng trong vòm không gian đen ngòm tượng trưng kia thì cảm giác thật khác lạ. Lúc đó hình như mình đã đứng dậy đi tìm lại đoạn tản văn của Nguyễn Bình Phương mô tả mùi ngòn ngọt của phố Hàng Buồm trong cuốn "Trí nhớ suy tàn". Ồ, cô gái và chiếc áo xám. Bây giờ rốt cuộc tôi cũng đã đi quá tuổi trẻ của cô rồi. Hai mươi sáu hay là hai mươi tám thì cũng đã như đoàn tàu trùi trũi đi dấn về phương Nam từ mấy hôm trước.

Tôi thích Hà nội của NBP như vậy. Nó đã kịp lẫn vào ký ức dẫu bây giờ không thể cầm lại tập sách mỏng để đọc thêm một lượt. Nó là điều gì đó đã đi qua. Đã qua đi như thể bây giờ không còn thấy tự nhiên khi muốn rủ bạn phóng xe lang thang trong đêm mùa hè nữa. Sẽ có mùi của cây về đêm. Vị của gió sông Hồng và khoảng lãng đãng trôi qua đường Cổ Ngư.

Ngày đó chúng tôi có tuổi trẻ và sự ngổn ngang làm duyên dáng. Mọi bừa bộn hàm ý một dang dở. Nhưng cái dang dở ngày đó không có ý thức gì là nó sẽ bẽ bàng hay tức tưởi. Nó là một kiểu không thèm làm. Chưa thèm chiếm lấy. Một kiểu cho không của tuổi trẻ. Và tôi đã sống 5 năm như vậy. Lâu hơn tất cả những người bạn khác. 7 hay là 8 người đã từng ghé qua.

Ghé qua nghĩa là đã từng thức cả tuần để "cày" một con nhà dân hay cái trụ sở. Là một ngày 5-6 cữ cafe đen nóng không đường. Thỉnh thoảng tôi xin một lát chanh chấm ít muối trắng để ngẫm nghĩ vị the của cafe man mát xa xa. Là cùng nhau đi khám phá những quán mới, những ngóc ngách bất ngờ của Hà Nội-như một lần đi vào khu Liên Trì trong đêm để xem ánh đèn điện vàng đổ bóng xiêu vẹo lên những mảng tường cũ trong ngõ hẹp. Là cùng nhau phóng xe đi đón gió mùa đông bắc thổi tung người trên bờ đê lúc nửa đêm. Hay trèo lên sân thượng bình luận về các cô bạn gái (của thằng khác). Cũng có khi là ngồi cả tháng uống nước chè chị Nga điệu già như con ngan lâu năm, nhà mãi trên Phúc Xá dạt về CB bán nước chè đêm. Đêm nào cũng cắm một bình hoa và hình như có tô son.

Bây giờ nhớ lại, hầu như những ước mơ ngày đó của chúng tôi, mọi người đều đã chạm đến ít nhiều. Vậy mà lại không thấy yên ổn. Ngày đó hình như ước mơ lớn nhất của mình là có một cái tủ lạnh con con để ở đầu giường. Giúi vào đấy mấy chai bia, nhất thiết một chai vodka, một ít bánh mì. Thế thôi, mà cũng chỉ 2 năm sau là mua được một cái tủ lạnh Xa ra tốp cũ rích rồi. Nhưng bia thì thỉnh thoảng mới có và cho gì vào tủ lạnh là cả một vấn đề.

Hơn mười năm nhìn lại, hầu như cuộc sống của mỗi người cũng không có nhiều bất ngờ lắm so với tính cách của họ. Mình cũng vậy và mình đang ngầm ngậm chán nó.

Thơ thẩn chỉ là đống rác to đùng...
------------


Quán cà phê dưới gầm xe lửa
Hạt mưa đen rơi trên ô kính vỡ
Ngón tay dài trong bóng tối run run
Lá đầu thu xao xác bên đường
Trời chuyển gió sắp quay cuồng bão lớn
Điều tôi nói phải chăng là quá muộn
Em u buồn em có nhận hay không?

Em gầy như huệ trắng xanh
Ngọn lửa nhỏ giữa hai vực thẳm
Em tê dại, em âm thầm kiêu hãnh
Em cô đơn như biển, lạ lùng ơi!
Đi tìm nhau suốt đời
Sao bây giờ mới gặp?
Khi mặt đất mênh mông đầy biến loạn
Khi bước chân lầm lạc
Khi con người giết nhau
Những lá thư không biết gửi về đâu
Những hải cảng không có tàu cặp bến
Quen thất vọng, tôi hồ nghi mọi chuyện
Tìm trong mắt em náo động những chân trời.
Ngõ phố dài hôm ấy mưa rơi
Đã xa vắng trên mặt đường ướt lạnh,
Tóc em rối và áo em đỏ thắm
Những bức tranh nổi gió ở trên tường
Hoa cúc vàng nỗi nhớ của hoàng hôn
Những dãy phố, những con thuyền phiêu bạt
Những người con gái con trai im lặng
Mắt mở to trong nắng thẳm mong chờ.

Thế giới xanh xao những sự thật gầy gò
Em đã đập vỡ ra từng mảnh.
Giấu sôi sục trong những đường nét lạnh
Em đi tìm thế giới của riêng em,
Tình yêu và nỗi khổ của riêng em,
Niềm tin lớn giữa cuộc đời vô lý.

Nghĩ về em bao buổi chiều lặng lẽ
Tìm trong em bao khát vọng không ngờ
Môi tôi run những lời nói dại khờ
Em ẩn hiện sao còn xa lạ thế
Tôi ảo tưởng quá nhiều ư? Có lẽ...
Em cần gì gió lốc của đời tôi!

Mai em đi, mùa hạ cũng qua rồi
Tôi ở lại một mình trên phố vắng.
Hoa cúc rồi chiều xuân nào tôi đến
Chẳng gặp em chỉ màu hoa vàng rực
Đêm nay về đốt lửa giữa hồn tôi
Đêm phòng không tiếng nổ vỡ khắp trời
Thời đau khổ chung quanh đều đổ nát
Nỗi cô đơn đen ngòm như miệng vực
Tôi muốn đi tới đích cùng em.
Tôi phải đi tới đích cùng em!

Lòng tôi như buổi sớm vẫn nguyên lành
Em nhận lấy, em đừng e ngại mãi
Tôi tan nát, kinh hoàng, sợ hãi
Em cô đơn rồ dại của tôi ơi
!
-----------

Không ăn thua rồi.

"Mắt chó vàng như trăng"


Cúc với chả queo.

Ế ồ.

Trên mặt bàn câu thơ xưa còn bóng gió...

Vậy là Y360 chính thức sẽ chấm dứt. Chuyển một vài bài gần đây sang bên này cho có không khí, chứ giai đoạn này thực cũng không muốn viết gì. Có 1 vài chức năng của blogspot mình vẫn chưa hiểu rõ lắm-ngay cả khi đọc bằng tiếng Việt-nên phải thử dần.
-----------------
29/4/2009



1.
Hôm trước thế nào lại nhớ mấy câu thơ lâu lắc từ thời HHT mà có lần cô bạn học chép lên mặt bàn. Chỉ nhớ loáng thoáng mấy câu đầu, nhưng hề gì, google sẽ làm nốt phần còn lại.

Lớp xưa - Ngọc Anh



Có bao giờ anh về thăm lớp học ngày xưa.
Ô cửa sổ
và cơn mưa
bất chợt.
Giọt nắng diệu kỳ đưa ta qua mùa thi.

Ngăn bàn xưa anh dù có quên đi
Vẫn còn dấu một nhành hoa quen thuộc
Màu tím diệu kỳ gợi thương, gợi nhớ.
Trên mặt bàn, câu thơ xưa còn bóng gió.
Ta viết hôm nao
trong mắt nắng
chiều nghiêng.

Những điều xưa giờ trở thành thiêng liêng.
Suốt cả đời liệu có còn gặp lại?
Những bức tường lổ loang, khờ dại.
Màu mực nhoè tan trong cõi hư không.

Có bao giờ anh thấy phượng đơm bông?
Nghe day dứt nỗi buồn chiều tháng hạ.
Hành lang quen giờ lạ
Chờ bước chân lãng quên.
Anh hãy về lớp học xưa trong đêm
Anh sẽ thấy
Một ngôi sao
từ ngày xưa
còn sáng.
Ngôi sao của nỗi niềm thời trong trắng.
Nắng lung linh đang theo lối ta về.
*
Vẫn biết bây giờ anh đã chẳng còn mơ
Những giấc mơ ngày xưa anh xem là hạnh phúc.
Những giấc mơ chẳng bao giờ là thật
Khi anh quên lối về
lớp học
ngày xưa.


Còn nhớ sau đó có người hoạ lại một bài cũng dài có mấy câu cuối mình thích và nhớ:

"...Lớp xưa ai có tìm về
Em mười sáu tuổi tóc thề cho ai
Từ trong đồng vọng cảm hoài
Biết bao giờ mới nguôi ngoai một thời

Lặng im nhé, hỡi đơn côi
Nghe từ sâu thẳm mắt người rưng rưng"

Bây giờ đọc lại thấy những bài thơ như vậy cũng không khó viết lắm. Nhưng tìm đâu ra cái đồng cảm của tuổi mới lớn ngày nào mới thực là khó :)

2.
Nhân nhớ về những bài thơ thời HHT, còn 2 bài thơ nữa mình cũng nhớ rất rõ. Một bài của Lê Thanh Lương và một của Quỳnh Nga. Bài của LTL có lần lên thớt chờ bác sỹ chuẩn bị soi dạ dày mình còn cố lẩm nhẩm trong đầu cho đỡ căng thẳng.

"Hương giang yêu kiều trong đáy mắt trẻ thơ
Nhà anh bên nớ nhà bé bên ni...
...
Chiều tan học đạp xe trên nẻo vắng
Em không lỡ nhịp cầu vì chẳng có ai đưa
Từng nhịp cầu hỏi quan trạng đi đâu
Bỏ lại dạ sầu cho lá trạng nguyên

...Nắng bờ sông như màu trang vở cũ
Thuở học trò em làm khổ riêng ai...*"
-------
* Bây giờ mới biết 2 câu này láy lại theo ý thơ Nguyễn Tất Nhiên.
-------

Bài thơ của QN thì nhớ vì nó gắn với câu chuyện toàn những tình cờ. Nó được in trên một trang bìa HHT, vì muốn doạ thằng bạn mà mình đã cố thuộc nó trong vòng 1 lần đọc lướt.

"Ngồi một mình đây tưởng tượng tháng năm sau
Gió vẫn thổi như thuở nào mười sáu
Lối em qua như lạ như quen..."

Sẽ chẳng có gì để nhớ nếu như 5-6 năm sau một lần lang thang xem sách cũ tình cờ nhặt một cuốn HHT lên, tình cờ đọc một mẩu tin viết về cái chết bất ngờ của QN. Vậy là mãi mãi tuổi mười sáu như thể chỉ là tình cờ thật. Mấy vần thơ nao nao, nhè nhẹ của tuổi mới lớn, không ngờ 15 năm sau còn có người nhắc lại, kể cũng không phải là chuyện dễ tìm đấy chứ.

3.
Cô bạn cấp 2 ngày xưa đã lâu lắm rồi không gặp. Học xong phổ thông bạn đi làm công nhân quốc phòng trên trung du. Lấy chồng và đã có con. Nhà ở quê giờ không còn ai.

Tuổi học trò mình không nghĩ sẽ bao giờ làm thơ nên không có bài thơ nào về thời đó cả. Lục lại ghi chép cũ có mấy dòng về tuổi nhỏ, cũng post lên đây. Ông chủ quán là bố bạn. Đã mất vì ung thư từ ngày đó. Nhà bạn ngày xưa ở mé sông.

Cái vẻ mù mù và mô tuýp sáo mòn của dòng sông

Mình ưa những gì hàm chứa dấu ấn thời gian; những gì có thể kể cho mình nghe một câu chuyện thì thầm quá vãng…Hóa ra vì vậy mình không thích nghi lâu được những cái gì quá sạch sẽ, quá mới, quá ngăn nắp, chỉn chu.

Mỗi người là một thế giới riêng hao mòn. Thời gian chệnh choạng. Sự kiện vụt lướt qua. Kể lại chả ích gì cả. Cái đã xảy ra với anh sẽ không bao giờ giống cái sẽ kể - sẽ xảy ra với em. Trách chi cuộc sống ngày càng vụn ra, rời rã.

Ngày xưa mây trắng bay phiêu dật chân trời. Buổi chiều mùa hè. Nắng đầy chiều. Lũ trẻ đu mình trên cây xoan bên bờ mương, dõi nhìn phía bầu trời trên cánh đồng. Mây trắng hình gì ấy nhỉ? Thi xem ai tìm được nhiều hình nhé! Dịu nhẹ. Ký ức ấy rất nhẹ nhõm trong cõi lòng tôi vụn vặt.

Ngày xưa, bờ sông là một thế giới lạ lẫm, nhiều hứa hẹn. Dòng sông là dấu vết của một nơi nào xa ngái. Dòng sông lớn hơn bây giờ. Nước sông đục ngầu màu nâu của bùn đất phù sa. Mặt sông cuộn lên những thớ nước như cơ bắp người khỏe mạnh. Con đường gập ghềnh là con đường to nhất tôi biết. Rất có thể tìm được những viên đá xanh to, có vân để mài bi. Mặt đường hứa hẹn thật nhiều…

Một buổi chiều mưa gió mùa đông. Lũ trẻ 5, 6 tuổi là tôi lang thang chơi ven đường. Đầu ngõ vào khu tập thể có cây bàng đã cỗi. Gốc bàng đỏ, đầy những cục u nổi lên. Rễ bàng xiên cả ra ngoài đất. Nhặt mấy cái rễ còn tươi mùi hăng hắc, nồng nồng, cảm giác như mình đang nắm giữ những bí mật về một vị thuôc lâu đời. Cái hàng hiên nhìn ra đường cái mà luôn luôn đóng kín cửa ấy là một nơi kín gió và ít mưa hắt vì nó có hai đầu hồi bị bịt kín bởi hai căn buồng. Mặt hiên lát gạch mộc. Thứ gạch đã cũ mèm. Mủn ra và bẩn thỉu. Hình như có một trò chơi dang dở về cô dâu chú rể. Cũng chẳng còn nhớ nữa có phải chú rể là mình không… Không phải là một ký ức tươi tắn rộn ràng của trẻ thơ mà là một ký ức mơ màng, ám ảnh da diết . Nó làm thu lòng lại.

Ông chủ quán gầy gò mắt trố hay ngồi thu lu, co cả hai chân lên ghế bên chén rượu, trong cái quán nước bên sông. Cười mãi điệu cười lành lành, tinh quái. Có những con thuyền thường cập bờ bên kia. Chở cát và những thứ tương tự. Ước ao của tuổi thơ tôi. Một nỗi ước ao thật riêng tư và thầm kín – được lên những con thuyền ấy mà xuôi ngược theo dòng sông. Biển cũng lạ lùng như đầm lầy trong rừng sâu vậy. Những buổi chiều mùa thu mù sương, khói đồng vảng vất. Con thuyền là nỗi nhớ nhung khôn nguôi. Ước mơ một lần nằm duỗi mình trên sàn thuyền, nhìn qua khe mà ngó những bàn chân trần dẫm dẫm dọc mạn thuyền...


Vỗ tay reo

Tiếng vang vang

Hò lơ


Gọi

khoang thuyền ngày xưa

Bàn chân trần lấm cát

Dẫm ván sàn chênh chao


Hò lơ

Rắc nắng rây vàng

Loang xanh

Thả gió

Cho ngày bình yên.


Vỗ tay reo

Tiếng vang vang...

Thứ Hai, 18 tháng 5, 2009

Ban mai - Thơ của Nguyễn Bình Phương











Minh họa: Văn Nguyễn-theo http://60s.com.vn/index/2034084/29032009.aspx

Trong thời khắc cuối cùng của mùa đông
Anh giã từ chính mình thật khẽ khàng
Và anh là núi đồi mơ màng
Chưa lìa xa bóng tối

Ở bên kia lá từ từ rơi
Trên những nóc nhà nghiêng nghiêng trên cánh tay buông hờ sau rèm vải
Một người ngước nhìn quá khứ bằng cái nhìn thân ái
Người ấy chính là anh
Anh là núi đồi mơ màng

Những ánh sáng lặng im soi một phần quên lãng
Như lặng im chiếc cần câu chờ bí mật diệu kỳ vung lên từ nước
Như hình hài một con đường và anh, con đường đi ngược
Vang xa cùng dải ngân hà

Em thân yêu người làm anh nghiêng ngả
Sao bỗng nhiên em chẳng nói câu gì
Biển đã chết sau rất nhiều lo nghĩ
Biển trả cho đêm một ảo ảnh chòng chành
Trong sương sớm ban mai còn lại mình anh
Hình bóng cũ của trái tim bé nhỏ
Đập bâng quơ trên những dải mây mờ

Thứ Bảy, 16 tháng 5, 2009

Có khi mơ hồ tưởng tượng như đi ra đường sẽ gặp ai đó

Ký ức mờ nhạt dần. Thật đáng sợ là một lúc nào đó sẽ quên những điều đã từng cho là quan trọng. Nhưng còn đáng sợ hơn khi trí nhớ sẽ quên một cách vô thức những việc không muốn nhớ. Là khi đó đã biết thoả hiệp với lương tâm rồi chăng?


Những ngày tháng đều đặn và nhàn nhạt. Ngày chỉ thoảng nao nức khi chiều xuống. Thật khó tả. Luôn luôn là cảm giác ở nơi nào xa lắm.


Có khi mơ hồ tưởng tượng như đi ra đường sẽ gặp ai đó.

Như là Diễm.


Nhưng chiều vừa đủ sáng để mắt nhướng lên rồi sậm dần. Uể oải như đẩy mìnhvào bốn bức tường. Tự giam trong chút tiện nghi và thoả hiệp. Thoả hiệp vì mỏi mệt. Đêm không còn gọi mình đi nữa. Đêm cũng trở lên ráo hoảnh và cạn kiệt rồi vẻ sâu thẳm huyền bí. Trống rỗng. Sâu thẳm bao nhiêu đã trở thành trống rỗng bấy nhiêu. Thắc thỏm không ngủ nhưng nghĩ đến đi ra ngoài thì lại chán nản. Và thời gian bóp nghẹt hơi thở. Chỉ đôi khi là lúc nửa đêm.


Mong muốn vô vọng một tiếng đổ chuông điện thoại nghe một ai đó khi đêm đã khiến người ta trở về hoàn toàn với bản thân.

Nhấc máy bấm vu vơ.

Giọng đàn bà nhè nhẹ mà rành rọt báo giờ.

Cười một mình cho thoáng ngần ngại khi đã gọi quá khuya. Đấy chỉ là máy vi tính. Tiếng nói ấy đã chết tự lâu rồi.


Nó chỉ còn là tiếng vọng - rành rọt và nhẹ nhàng.

Vang vọng giữa đêm khuya với một chút nhẫn nại, một chút khoan dung.


Nhưng những cơn mưa về đêm sẽ cứu lấy chút thảng hoặc mơ hồ của bí ẩn còn sót lại. Thèm co ro ngoài mái hiên và chút khói thuốc. Cũng không đi xa hơn.


Có bao giờ mưa đúng hẹn đâu.

------------


Xin lỗi các bạn vì cứ nhai lại những điều cũ rích. Thì cũng đã ngắt dòng đấy thôi.

Chỉ vì tớ đang vật vã tuổi 30...

Thứ Sáu, 8 tháng 5, 2009

Những cơn mưa mùa hè

Trong lúc chờ kết quả xét nghiệm xem có phải bị H1N1 không thì nằm ngẫm nghĩ thấy cảm cúm cũng có cái lợi của nó. Lợi là được phép lọ mọ đêm khuya chơi máy tính và nghe mưa đang hoang hoải ngoài kia. Lại mưa giã bão. Những cơn mưa đầu hè ào ạt về đêm là một cảm hứng đáng kể với mình. Ngày xưa có lần ngủ trưa tỉnh dậy viết một bài thơ có những dòng về gió gần như là từ tiềm thức bật ra. Nhưng đêm nay nghe mưa rơi giá kể có thay gió bằng mưa cũng đúng ngần ấy tiết điệu.
----------

Đừng chạm đến hãy còn mùa thu ở đó
Giữa hai dòng là nỗi nhớ về em.

Sau dấu chấm anh thành người hay vội vàng tham việc
Gạch đầu dòng những gì của ngày mai
Mẩu giấy con con choán hết một ngày dài
Những câu ngắn, vội vàng, nhỏ mọn
Hôm nay là tất cả những gì đã gạch xóa, vo tròn và ném vào sọt rác
Ngày mai lại cong cớn vội vàng trên cánh cửa.

Gió cũng nhẹ trong sân nhà chung cư
Mưa cũng khẽ chả bao giờ bị dột
Cửa sổ nhà này nhìn thấu nhà kia
Những giấc ngủ e dè khép chặt
Gió trở về trong những giấc mơ...

Những cơn gió nóng mùa hè những cơn gió bấc mùa đông xoáy xiết không gian chập chờn khắc khoải
Giật tung những cánh cửa im lìm
Gió tạt vào mặt vào miệng vào những kẽ tay
Nước mắt giàn dụa, lưỡi nghe vị mặn của biển, mùi hăng thảo nguyên, mùi khét sa mạc.
Nghe tận cùng-vị ngái của mùa thu.

Và kiệt sức, khốn cùng, quỵ giữa cánh đồng hoang
Anh bật cười-rao bán những giấc mơ.

Chỉ khi trắng_tay_hoàn_toàn anh mới được trở về.
--------------

P/s: Vụ H1N1 là tự xét nghiệm thôi. Nếu các bạn thấy mấy tháng liền không còn bài nào nữa thì chắc là...dương tính :)

Đang mưa lại nhắc gió kể cũng không phải. Xin dẫn lại đây mấy dòng về mưa mùa hạ chính thực-từ ngày xưa xửa xưa.

http://blog.360.yahoo.com/blog-FQJQjc00dqe5CQBraIUtT9L8HjLipA--?cq=1&p=233

--------------

Mạnh mẽ xiết bao. Mưa. Mưa rộn rã của mùa hè trong những khu phố nhỏ. Nước mưa tung toé trên mặt đất, chảy thành rãnh. Tiếng nước đập rào rào trên mái tôn, tiếng giọt gianh lanh canh xuống xô, xuống chậu. Chạy. Lũ trẻ chạy trong những cơn mưa và reo hò. Chúng chẳng cần những bản thiết kế và làm ra những con thuyền. Những chiếc thuyền giấy chở những điều thần kỳ. Chúng trôi trên mặt nước. Phải té thì chúng mới ra xa được. Cẩn thận nhé kẻo nước làm chìm thuyền mất! Rồi thì chúng cũng chìm trong mưa. Chúng xẹp xuống, ướt đẫm và lấm bùn - ngập dưới làn nước. Nhưng bọn trẻ đã chạy đi tự lâu rồi. Chúng không bao giờ chịu chờ đợi cả. Không bao giờ chúng chờ đợi kết thúc. Không có kết thúc trong tim non ấy. Trong sạch và khát khao. Chiếc thuyền vẫn chìm trong nước mưa. Và mưa sắp tạnh rồi. Sẽ có vô khối cá rô nếu bây giờ là ở quê. Những con cá rô khoẻ mạnh, ram ráp quẫy mình theo lạch nước. Phải be bờ thôi. Hay thật! Cứ như là làm ao ấy. Bọn trẻ đã hoàn toàn quên những chiếc thuyền. Những chiếc thuyền ấy đã đi xa tít tắp. Xa tới tận những Đảo giấu vàng. Và thỉnh thoảng chúng ghé lại những hải cảng. Thuyền trưởng sẽ gặp những thống đốc hay ký kết một món gì đấy. Thuỷ thủ sẽ tới quán rượu Buốc-bin. Cũng có cái giờ là thuyền cướp biển. Vào bờ chúng sẽ hạ lá cờ đầu lâu xuống, nhưng rất dễ để nhận ra những gã cướp biển. Những tay can trường và bặm trợn ấy, chúng uống rượu Rom và hát be bét. Những bài hát về những con vẹt, thuốc súng, ống nhòm và cả những thằng cụt chân. Nếu nhiều quá những thằng cụt ấy thì sẽ quẳng bớt xuống biển – cho cá ăn. Cả bọn cười hô hố và ghẹo cô hầu bàn. Chúng chửi rủa ầm ĩ và tục tĩu. Chỉ có thuyền trưởng mới buộc chúng về tàu được. Chúng lại ra khơi. Những tàu cướp biển không bao giờ biến mất cả. Chúng cũng không chìm. Nếu cả bọn chết thì nó sẽ là một con tàu ma. Con tàu lầm lũi đi trong sương mù và bóng đêm. Bất chợt một ngày tạt sát những con tàu khác và mất hút - đột ngột. Lại có một con thuyền có cánh buồm màu đỏ thắm. Nó đi khơi đã rất lâu, rất lâu rồi. Chỉ nhớ, có một lần, nó xuôi theo một dòng sông. Đứng xa bờ sông một chút thì không thể thấy được thân tàu. Chỉ có màu đỏ thắm là thấp thoáng sau những lùm cây. Rồi nó lại ra khơi và bắt đầu một chuyến đi mới. Những chuyến đi không bao giờ là cuối cùng cả. Rồi mờ nhạt. Tất cả mờ nhạt đi. Bọn trẻ rồi cũng thành người lớn cả. Người lớn thì chóng quên. Người lớn phải tới tận những hải cảng, những bờ biển để nhớ một con tàu. Cũng không hẳn thế. Hồi họ trẻ hơn, khi họ hai mươi tuổi, họ đã nhớ và nhìn thấy những con thuyền. Không cần phải ra biển. Những cánh buồm ngày xưa. Cái vẻ thần kỳ của ngày xưa. Cánh buồm bay qua ô cửa sổ. Một lần và mãi mãi không bao giờ trở lại. Cho dù giờ đây họ có tụ tập lại, bọn trẻ ngày xưa ấy, ôm đàn và hát mãi về bài hát xưa. Bài hát có màu hoa đỏ, có tình yêu và có những cánh buồm bay qua ô cửa sổ. Họ có thể khóc nhưng cũng chẳng thể nào thấy lại những canh buồm và những con thuyền. Nhưng chẳng sao - người lớn thì bao giờ cũng chóng quên. Họ vẫn phải sống với thời gian của họ kẻo không lại một ngày họ phải nhớ cái ngày mà họ đang sống đây. Một vài người tin vào luân hồi. Như thế tốt. Có nghĩa là họ sẽ chẳng vội vàng gì. Sẽ có một ngày họ lại có tuổi thơ khác, cuộc đời khác, tinh khôi.

Thứ Ba, 28 tháng 4, 2009

giá trị luân lý của tác phẩm văn chương

...Một tác phẩm văn chương nào không phản lại tâm lý con người, nói lên được nỗi buồn đau tủi nhục của con người trước cuộc sống, sự cố gắng của con người, cái thiện chí của con người gìn giữ thuỷ chung giữa muôn vàn thay đổi, giúp người vượt cuộc sống bon chen, giao hoà cùng đất trời một niềm xót xa chung cho cuộc sống, tác phẩm văn chương ấy sẽ có giá trị luân lý sâu xa...


...Cái gì sẽ giúp cho thế nhân đông đảo rung động chân thành để hiểu đạo lý sâu xa bằng trực giác, và lựa nhập điều hoà giữa cuộc sống va chạm, đẩy xô? Tôi tưởng ấy là tác phẩm văn chương.

(Bùi Giáng-Một vài nhận xét về Truyện Kiều...)

Thứ Tư, 22 tháng 4, 2009

Sương bạc làm thinh khuya nín thở

Đêm xuân, vợ nằm gối tay chồng thì thầm:

-
Anh viết thêm về đời sống gia đình như hôm trước nhé-hay lắm.

-
(hắng giọng) Nhưng mà em ạ, phàm những bậc văn cao muốn viết hay thì phải tạo điều kiện cho người ta chơi nhiều vào...

-
(hừm hừm) Cao thì cao, chơi nhiều thế nào cũng có lúc phải ăn chửi...

-
Bình thường, thế em có biết chuyện ông Văn Cao bị vợ chửi nhảy sông tự tử không?

-
(hé hé) Là dư lào? Kể đi, kể đi...

-
Ngày xưa ông Văn Cao được vợ thả cho rong chơi tận những 30 năm...
--------


Lần ấy vào Huế, bằng hữu đưa hai vợ chồng ông Văn đi chơi thuyền đêm trên hồ (sông). Đêm khuya trăng sáng một dải giang hà, tri kỷ hội ngộ, thảy đều đã ngà ngà.

Người này nằm ngửa im lặng ngắm trăng suông.
Người kia tựa mạn gật gù lẩm bẩm.
HPNT vẫn đang thao thao miên man về Lý Bạch.

Duy chỉ nhạc sỹ còn ngồi vững, lim dim uống rượu, hết ly này đến ly khác. Vợ xót chồng mang bệnh can mấy lần đều không thấy nghe lời. Rốt cuộc bực mình giằng lấy ly rượu hắt toẹt xuống sông. Anh em hoảng vía im bặt. Ông lão lập cập trở mình "tao chết đây" rồi lăn tõm xuống nước.

Khỏi phải kể anh em mò vớt thế nào. Đưa vào viện cấp cứu rồi hỗ trợ phu nhân dỗ dành ra sao. Chuyện từ đấy thành giai thoại giang hồ luôn.
--------

Lần đầu nghe chuyện thì thấy ái ngại cho nhạc sỹ. Kể ra như phu nhân cũng đã là bậc tri kỷ của nhạc sỹ, nhưng tiếc thay lại chẳng phải tri âm.

Hỡi ôi, đã cùng nhau vượt những hoạn nạn gian khó ngập như sóng cả lút đầu, lại cùng nhau cười cái vụn vặt của thế nhân suốt mấy mươi năm mà rốt cuộc đến chỗ "chí tại non cao, tình nơi nước cả"(*) thì đành lăn tõm xuống sông sâu! Lúc nghĩ đến cái lạnh đêm hôm ấy của nhạc sỹ mà người nghe chuyện cũng muốn lăn ra ốm bệt đến 3 tháng.

Nhưng hôm nay đọc lại Tây Sương Ký, đến đoạn Kim Thánh Thán kể những nỗi sướng khoái bình sinh mà ngẫm lại thì sự vụ năm xưa không còn thấy lạnh nữa. Nó thậm chí còn có màu hỉ hả.
----------

Đêm xuân cùng các tay hào uống đã nửa say, thôi đã khó thôi, thêm cũng khó thêm...Bên cạnh bỗng có một đứa trẻ hiểu ý, đưa vào hơn chục pháo chuột. Liền đứng dậy ra ngoài tiệc, lấy lửa đốt chơi! Mùi lưu hoàng xông từ mũi vào tận óc, khắp người khoan khoái, chẳng cũng sướng sao!


Kim Thánh Thán nói những chuyện sướng khoái để cho lòng đỡ bạo bực-trích Lời bình trong Tây Sương Ký-Nhượng Tống dịch.
----------

Bây giờ mới nghĩ, hẳn cái lúc đêm sáng trăng hôm nọ, các tay hào kia cũng đã vào cái cảnh "thôi khó thôi, thêm khó thêm" rồi. Thử hỏi không có bàn tay lanh lẹ của lão phu nhân thì phải làm sao? Thực là rất khó. Cũng mới thấy ông lão còn lanh lẹ, gọn gàng gấp mấy lần chẳng hết. Cùng cảnh với Lý Bạch mà lại hợp lẽ với đạo cả: cái sạch của sông biển tẩy mọi ưu phiền (@Nam Hoa Kinh) (**). Mới hay cái đạo "phu xướng phụ tuỳ" không phải một lần mà hiểu ngay được chỗ thâm sâu.


Nhưng cũng phải nói lại thế này: Băng đóng 3 xích đâu phải cái lạnh một ngày. Kể như phu nhân xuất xử cũng là hợp với bản tính. Có điều như Triêu Vân (***) hẳn nàng đã chọn cách khác. Sao không mệt mỏi tựa vào vai chàng để cả bọn kéo về trong khói sương tan. Một đằng ấm một đằng lạnh, cùng một nghiệp mà duyên khác sinh quả khác những bao nhiêu!
---------

(*): Nguy nguy hồ, chí tại cao sơn. Dương dương hồ, chí tại lưu thuỷ (@Tử Kỳ)

(**): Ngồi uống cả tối trên thuyền trong đêm trăng sáng vừa thanh vừa nhã, nhưng mà trộm nghĩ cũng có điều bất tiện không dám nói rõ ở đây :)

(***): Hồng nhan tri kỷ của Tô Đông Pha.

Thứ Hai, 20 tháng 4, 2009

Phàm các bậc văn cao

Đêm xuân cùng các tay hào uống đã nửa say, thôi đã khó thôi, thêm cũng khó thêm...Bên cạnh bỗng có một đứa trẻ hiểu ý, đưa vào hơn chục pháo chuột. Liền đứng dậy ra ngoài tiệc, lấy lửa đốt chơi! Mùi lưu hoàng xông từ mũi vào tận óc, khắp người khoan khoái, chẳng cũng sướng sao!

Kim Thánh Thán nói những chuyện sướng để cho lòng đỡ bạo bực-trích Lời bình trong Tây Sương Ký-Nhượng Tống dịch.

(cont)

Thứ Tư, 15 tháng 4, 2009

Những bước đầu đời

Mỗi ngày nuôi con thì lại thêm nhiều kinh nghiệm hơn.

Erich Fromm cho rằng tình yêu của bà mẹ trưởng thành ở khả năng dành cho con khả năng sống độc lập. Những ngày dự định cho con đi nhà trẻ bố mẹ đã rất lo lắng vì con vẫn còn chưa biết tự bảo vệ bản thân. Nhưng nếu con đi học con sẽ lớn khôn lên rất nhiều. Và trách nhiệm của bố mẹ là phải cho con có những điều kiện tốt nhất để phát triển chứ không phải bao bọc con mãi.

Nhưng cứ nghĩ đến những lúc nâng niu con ở nhà mà lại lo lắng khi đưa con đi ra ngoài xã hội-lòng người ai chả như vậy.

Ở giai đoạn tuổi này con sẽ phải vượt qua nhiều thử thách: con đã chập chững biết đi nhưng chỉ đang bập bẹ biết nói. Thế giới của con là thế giới của quan sát và bắt chước. Thật khó để bố mẹ và mọi người hiểu được mong muốn của con. Vậy đấy, chỉ hơi lớn khôn một chút là con người phải tập chấp nhận sự thực về những điều khó chịu trong cuộc sống để vượt qua. Con sẽ ốm nhiều lần, sẽ vấp ngã, sẽ bị đói, bị đau mà không phải lúc nào cũng được chăm sóc vì không ai hiểu con. Con sẽ phải nhìn ra bên ngoài gia đình để học hỏi và lớn lên.

Bố mẹ muốn con lớn lên trong sự cảm nhận về tình thương yêu và thái độ trân trọng sự sống độc lập của con. Nên những ngày này mỗi khi con khóc hờn quá lâu bố mẹ thấy thật phân vân và day dứt khi phải quát nạt đánh đòn con. Chỉ là tỏ thái độ cho con biết cái gì là "được phép" và "không được phép". Và con bắt đầu biết có cái nhìn vừa hờn vừa tủi với bố mẹ. Như hôm nay con đang ốm mà bố mẹ vẫn phải nạt con để con dứt cơn hờn đến hơn một giờ. Và trong giấc ngủ con vẫn nấc lên hờn tủi.

Hỡi ôi, nuôi con mới biết lòng cha mẹ. Cha mẹ sinh con trời sinh tính, đã làm hết sức hết lòng rồi thì nhiên hậu sau này có lẽ phận làm cha làm mẹ đau lòng nhất là ở chỗ con cái không hiểu tấm lòng của mình.

Cổ nhân nói: Cùng lo thì dễ thân, cùng thương thì dễ giận. Nhận rõ sự thực về cuộc nhân sinh, gắng hết sức hết lòng cốt cũng chỉ là để khỏi phải ân hận chứ làm sao tránh được không đau lòng trong cõi nhân gian này?

Thứ Ba, 14 tháng 4, 2009

Thấy đời là không

Nhân dịp dọn dẹp blog này, post lại một vài entry từ blog private.
---------------
Monday March 2, 2009 - 02:35am

Hai hôm nay uống nhiều rượu. Uống đến gần say, nói năng hành động phóng túng bạt mạng, hát hò ầm ĩ. Cũng vì là đi chơi với bạn bè thân quen. Cũng vì trả lại những căng thẳng công việc thời gian vừa rồi. Cũng vì vừa ốm dậy, "thấy đời là hư ảo", muốn gì thì cứ làm đại đi.

Xem phim "Bình minh Đại Đường" đến đoạn Đường Thái Tông khóc Lý Tịnh chết. Hồng Phất múa điệu múa người Hồ cho tướng quân xem lần cuối. Ông lão lẩm bẩm "Ngày xưa cưỡi ngựa chém giết người ta chứ có hiểu họ nghĩ gì đâu. Bây giờ nghe nhạc mới thấy thật nhiều điều.". Khen nàng múa đẹp rồi lăn ra chết. Xem phim đọc sách nhiều dễ có ảo tưởng về cái chết được bố cục như vậy. Rồi thấy cuộc đời có ý nghĩa. Chỉ cần nhìn ra xung quanh hay nhớ lại 1 chút sẽ khác: đa số mọi người đều lăn ra chết theo những cách rất vớ vẩn và lãng xẹt. Ngày trước còn trẻ, chính ra lại hay suy nghĩ nhiều về cái chết. Có lẽ vì lúc trẻ người ta thấy cái chết nó ở xa quá nên không có kinh nghiệm gì cả. Thậm chí mình đã từng 2 lần đêm rằm tháng 7 đi ra nghĩa địa để thử tìm ma! Nhưng sau này càng ngày càng ngại nghĩ và nói về chủ đề này. Sợ sái, sợ gở, điềm báo vớ vẩn...etc. Nói chung là bắt đầu thấy sợ-cái nỗi sợ cổ xưa và tăm tối đầy bản năng chứ chẳng màu mè triết lý gì ở đây. Ngồi mà nghĩ thì sẽ có thể nói ngay ra được vấn đề trực diện với bản tâm thế nào. Nhưng nỗi sợ là một kinh nghiệm chứ không phải 1 lập luận.

Từ rất lâu rồi mình đã đôi lần tưởng tượng về những giây phút cuối cùng của cuộc đời sẽ như thế nào. Thầm nghĩ giá như có thể ngồi kiết già kiên cố và tự chủ mà ra đi. Nhưng những lúc ốm đau thì chỉ đơn giản là bệt ra và hỗn loạn. Tri kiến không có chút giá trị gì cả! Rồi những ngày ở cái tuổi 30 này, hốt nhiên có lúc suy nghĩ lẩn thẩn: nếu như ta chỉ sống được dăm năm nữa thay vì vài chục năm. Ta sẽ làm gì? Nghĩ đến ai? Cũng chẳng xa xôi gì, bác ruột mình mất năm 36 tuổi vì ung thư. Hay như câu chuyện của bạn mình cũng cứ làm ám ảnh mãi. Chồng bạn mất vì bệnh gan, cái chết ập 1 nhát, chỉ trong vòng 10 ngày. Lúc bạn hỏi chồng có dặn lại gì không thì anh chỉ biết khóc. Nước mắt ngập ngụa. Mình cứ thắc mắc tại sao lúc sinh tử quan đầu như vậy mà anh lại không dặn lại điều gì-dù chỉ là hình thức để vợ con có điều mà nương tựa. Chỉ có thể giải thích bằng sự bối rối không hề được chuẩn bị để đối mặt với cái gọi là số phận. Định mệnh bắt đầu sau cái chết.

Khi nghĩ thoát ra khỏi cái ám ảnh sống mãi thì cuộc đời nhìn lại cũng chẳng đáng là bao. Nhớ lại cái chết của 1 bloger năm trước. Một cái chết được tường thuật. Một nỗ lực khôn cùng để chống lại sự vô nghĩa, phi lí của số phận. Hoá ra mình nghĩ nhiều nhất đến con. Thật là nước mắt chảy xuôi. Đứa con làm cho chúng ta cảm giác về sự kéo dài của cuộc sống. Nhưng từ khi hài nhi đầy tuổi tôi thì đã xuất hiện nhu cầu được cho chơi với bạn để phát triển rồi. Vậy là cái phần của cha mẹ thực tế cũng ít ỏi. Cái khó là làm sao đừng để đứa con lớn lên với gánh nặng số phận đầy áp đặt. Cha mẹ để lại nhiều dấu vết quá chưa hẳn đã tốt. Mỗi 1 sinh mệnh phải tự gánh lấy cuộc đời của chính mình. Cái ý tưởng là viết trước cho con những bức thư của mấy chục năm vào mỗi sinh nhật. Đấy là 1 sự phóng chiếu cái nhu cầu hồi cố cuộc đời của bản thân. Vậy là 1 cái bẫy có thể hình thành: ám ảnh và thao túng cuộc đời người khác để chỉ vì nỗ lực kéo dài sự phi lí của tồn tại.

Câu nói cửa miệng của mình dạo này là "làm sao sống cho nó HAY". Tự nhìn lại thấy mình có đủ nhiều may mắn để sống cuộc đời "cho nó hay". Bây giờ đã thoát ra khỏi cơn mê sảng tự ngã ta là trung tâm, ta tài giỏi...nhưng cũng đủ chín chắn để biết rằng mình cũng có chút Tài và 1 chút Tình-để tô điểm càn khôn, như cổ nhân nói. Đã bớt đi rất nhiều những điều "không thể, không được phép..." trong tâm trí rồi. Tâm trí vốn hỗn độn và điên loạn lúc nào cũng chực chờ đánh mất sự thăng bằng có ý thức. Sau 1 cơn say thường sẽ có cảm giác hối tiếc. Có thể giải thích bằng vài chất trong máu. Nó cũng là sự hối tiếc khi cảm giác đánh mất sự tự chủ. Nhưng cơn mê có sức hấp dẫn của cơn mê. Trong cơn mê, ta sống miên man bằng cảm xúc. Ta va chạm với thực tại bằng cảm xúc. Ta hốt nhiên không còn là ta nữa. Ta là Mình. Một cái mình vừa ngập ngừng va chạm với thực tại-vừa liếc mắt về phía ý thức.

Thứ Tư, 19 tháng 3, 2008

mạc trắc 1

Tôi có 1 đặc điểm cần biết nhất đối với người khác: đó là nhu cầu về sự riêng tư. Một mình để đối diện với chính mình. Mọi phi lí trong cư xử cũng như cách sống hầu như đều có thể giải thích bằng nhu cầu này. Tôi không mê đắm trong sự tách biệt nhưng quả tình nhiều khi những lúc một mình tôi thấy mình mạnh mẽ hơn bình thường rất nhiều.

Những năm 20 tuổi, tôi đã dành phần lớn thời gian để suy nghĩ về việc mình sẽ sống 1 mình hay là gắn bó với 1 người nữa. Nếu sẽ yêu thì tôi biết sẽ yêu ai, nhưng vấn đề của tôi lúc đó lại là "có nên yêu không?"-tức là có nên gắn bó với ai đó không. Khi lựa chọn gắn bó với 1 ai đó thì cũng có nghĩa là sẽ thay đổi rất nhiều điều chứ không đơn thuần là 1 phép cộng thêm vào.

Bây giờ tôi đâm ra hoài nghi và lưỡng lự tất cả. Gia đình, con cái cho tôi những ý nghĩa và niềm vui chân thực giản dị. Cũng đem đến cho tôi cảm giác phải vượt qua những trạng huống như là 1 trạm kiểm định chất lượng tri thức nghiệm sinh.

Có những điều nghĩ thật nhiều rồi cảm thấy vô nghĩa để nói ra thành lời. Tôi đang nghĩ về những lối mòn u uẩn và loanh quanh của một vài type người. Cụ thể là của 1 cô gái trẻ. Đang nghĩ về 1 cách quán sát mới-1 kiểu tự sự nội tâm miên man có chủ định. Đang nghĩ về Albert Camus, về những điều Bùi Giáng nói về Ngộ nhận và Bạo chúa. Rốt cuộc, ai là người không ngộ nhận ở đây? Rốt cuộc phi lí tận cùng thì về đâu? Nghĩ về tiểu luận về Syphus cũng của AC. Nghĩ về biến cố nội tâm của BG những ngày đầu đời và nỗi im lặng thăm thẳm của ông.

Thứ Hai, 17 tháng 3, 2008

Đôi lúc


Tôi thường không hăng hái được lâu. Luôn cảm thấy mình không thực sự chú tâm thiết tha với điều gì ghê gớm. Điều thường xuyên thực sự làm tôi thấy vui thích là đọc được 1 cuốn sách suy tư nghiêm cẩn và mới lạ. Bỏ qua những câu chuyện luẩn quẩn về đến và đi, thích và ghét bỏ thì thực sự với tôi đọc sách và suy ngẫm-cùng với sống mà không nhất thiết phải thế nào (khác với sự vô trách nhiệm) là những điều làm tôi thấy hài lòng và bình tâm. Hoàn toàn có thể dốc hết tâm sức cho vài việc, nhưng không cam kết gì sau đó-như vậy thật thoải mái.

Tôi cũng biết rằng nếu không sáng suốt và bình thản thì sẽ bị sa vào câu chuyện loằn ngoằn này: sách vở đem lại cảm giác về sự thống nhất, trong suốt, đồng nhất và êm dịu cho tâm trí. Tiêu chuẩn duy nhất cho những chuyện như thế này là: tự lập, không làm phiền ai và đem lại sự dễ chịu minh mẫn cho càng nhiều người càng tốt.

Đã đến thời điểm phải xác lập cho mình 1 con đường, 1 lẽ sống để theo đuổi. Xã hội biến động và những nhóm quyền lợi, những cá nhân đang dày xéo lẫn nhau ghê gớm. Đôi lúc sính vính vì bị lôi cuốn vào vòng xoáy. Tự nhủ rằng dù sao ít ra mình cũng đã giúp cho tình hình đỡ tệ hơn. Nhưng có thực là như thế? Và who care?

Vả lại, thế sự mang mang, nhân sinh hữu hạn, làm sao mà lại xong xóc như thế? Có gì sai chăng? Có đúng sai chăng?

Nhưng, năm xưa tôi từng hẹn với mình là chỉ có thể vu vơ tìm kiếm cho đến tuổi này mà thôi. Giờ đây là lúc thực sự làm tất cả những gì mình nghĩ là mình có thể làm được.