Hai anh em

 

1.

Tôi sẽ bắt đầu viết_bên_cạnh những bức kí họa của mình. Như vậy có lẽ kí ức sẽ giàu có hay ho thêm. 

"In a sense, urban sketching can be more about the experience than the the result." (The Art of Urban Sketching)

2.

Hồi hè lớp 7 thì anh Gấu bắt đầu đi xe đạp loanh quanh khám phá thành phố của mình. Buổi chiều tối, thỉnh thoảng hai anh em sẽ chở nhau đi học karate ở câu lạc bộ. Beo lúc ấy là hè lớp 2, bé tí tẹo. Câu lạc bộ nằm trong vườn cây xanh khu nhà ở, rợp bóng cây nhưng vẫn nóng hầm hập vì đang giữa mùa hè. Lúc học xong là tầm 7 giờ tối, đường hãy còn đông nhưng bớt tắc. Bóng đèn đường vàng mờ mờ, tiếng xe cộ rầm rì, lẫn tiếng ve kêu ầm ĩ trên khắp vòm cây. Hai bóng áo võ phục màu trắng chở nhau trên chiếc xe đạp hơi quá khổ so với vóc dáng học sinh của cả hai, len lỏi giữa dòng người và phương tiện. Đoàn xe chững lại chờ đèn đỏ, cậu anh nghiêng xe chống chân lấy thăng bằng và ngoái lại nói gì đó với em mình. Từ phía sau tôi chợt thấy khung cảnh như đang ngưng đọng giống một cảnh phim được tạm dừng lại, ở đó có hầu hết những điều quan trọng nhất với mình: tình cảm gia đình, lòng hoài cảm trìu mến nhìn lũ trẻ chập chững lớn dần lên, vẻ ngây thơ đang ngó nghiêng cuộc sống đô thành bên ngoài chu trình an toàn quen thuộc hàng ngày. Buổi chập tối oi nồng, hăng hăng mùi xe cộ, mùi lá cây, quyện tiếng râm ran ầm ì của đường phố trong ánh sáng vàng vọt rải đều đều thi thoảng lại gặp vùng bóng cây sậm tối. Ở giữa tất cả mảng màu ấy là dáng vẻ hai bóng lưng áo trắng học trò nghiêng nghiêng nao nao...

Tôi ghi vội lại khoảnh khắc ấy. Nhưng không đủ, tôi muốn vẽ lại TẤT CẢ những gì quan trọng nhất mình đã cảm thấy vào buổi chiều hôm đó. Đến tận bây giờ, dù đã nhiều năm qua đi, mỗi lần nhìn bức kí họa, tôi lại cảm thấy như mình đang ở hôm đó, khung cảnh đó với tâm tình y hệt. Bây giờ viết thêm được một chút, thấy vui thêm một chút

3.

Drawing something forces you to look at it, really look at it. (The Art of Urban Sketching)

mùi chăn mùi gối lúc nào cũng thơm tho và phảng phất tinh dầu bạc hà

"0-45cm: cự li thân mật – là khoảng cách để trao đổi những cảm xúc mãnh liệt. Đây là khoảng cách của yêu thương, dịu dàng, an ủi và cả phẫn nộ cùng giận dữ. Ở cự li này, các giác quan tham gia chủ yếu là sự cảm ứng, khứu giác và xúc giác. Chúng ta có thể ôm, vỗ về, cảm nhận và động chạm. Giao tiếp đầy sự gần gũi, ấm áp, mạnh mẽ và truyền cảm xúc."

(Jan Gehl, Đô thị vị nhân sinh)

 

1.

Chợt nhận ra sau mùa dịch này một số nghề sẽ bị tác động và thay đổi lớn. Ví dụ như chợ dân sinh ở các khu vực chung cư sẽ bị thay thế bởi các hệ thống bán hàng qua mạng nội bộ dân cư. Giờ người ta mang đến cửa để đấy rồi về. Hàng thì đều cạnh tranh uy tín. Tệp khách hàng thì cỡ lớn hàng mấy nghìn hộ. Trải nghiệm thị trường kéo dài mấy năm thế này thì thị phần của chợ dân sinh sẽ bị thu hẹp là chắc chắn.

Anh em cắt tóc sẽ bị thiệt hại đáng kể vì nhiều chị em nhận ra để tóc dài cũng đẹp, anh em thì tiện nhà có tông đơ dũi mấy phát là xong.

 

2.

Trong mùa giãn cách này, nhà là đơn vị phòng thủ cuối cùng cho mỗi gia đình. Những ai không về được nhà mình, với người thân yêu của mình sẽ rất thiệt thòi và tổn thương tinh thần trong điều kiện giãn cách kéo dài.

Nếu hỏi điều gì làm nên sự khác biệt nhất trong mối quan hệ gia đình thì với tôi đó là trí nhớ của xúc giác và khứu giác. Mọi an ủi, mọi lí lẽ ngôn hành khác đều không thay thế được những trải nghiệm thân thể mãnh liệt ấy.

Trong Homo Deus, YNH có dẫn ra những nghiên cứu khoa học cho thấy đại ý: "Loài có vú không chỉ sống nhờ thức ăn, chúng cần kết nối tình cảm nữa...Tiến hóa cũng in sâu vào chúng rằng các mối gắn kết tình cảm nhiều khả năng được thiết lập với những thứ nhiều lông mềm mại (búp bê, chăn, quần áo cũ) hơn là những thứ cứng và bằng kim loại.". (Người ta làm thí nghiệm (khá dã man) với những con khỉ con và chúng thà từ bỏ những mô hình khỉ mẹ bằng gỗ sắt có sữa để đổi lấy mô hình ấm áp bằng vải bông...).

Tiến hóa cũng in dấu trong chúng ta bằng những cảm xúc mãnh liệt nhất khi được ôm vào lòng những người yêu thương. Và sự tàn bạo của bệnh truyền nhiễm lần này cũng là ở chỗ nó khiến con người phải xa cách nhau quá thể.

2m trong giao tiếp là thuộc về khoảng cách xã hội: "1,2m -3,7m: cự li xã hội – mô tả phạm vi diễn ra các cuộc hội thoại liên quan đến công việc, du lịch và các tin tức thông thường. Hình ảnh bộ sofa phòng khách với bàn café là bối cảnh không gian lý tưởng của dạng giao tiếp này." (Jan Gelh).

 

3.

Ngày bà ngoại tôi mất, có một lúc tôi ra gốc cây xoài phía sau nhà ngồi nhìn đống quần áo chăn màn thường dùng của bà chuẩn bị được người ta mang đi đốt bỏ. Bà đã sống cuộc đời trường thọ và minh mẫn, cũng nằm ốm liệt cả năm trời nên ngày hôm ấy với tôi là một điều gì đó bâng khuâng hơn là nỗi đau khổ. Nhưng khi nhìn đống chăn gối cũ của bà, nước mắt tôi cứ lặng lẽ rơi. Tôi lớn lên với bà bằng trí nhớ sâu đậm nhất là mùi chăn mùi gối lúc nào cũng thơm tho và phảng phất tinh dầu bạc hà. Giờ đây, chúng cũng sẽ chuyển hóa sang hình thái khác. Thậm chí người thường còn e sợ những tàn y.

Tình thương yêu phần lớn vượt quá khuôn khổ của ngôn ngữ là ở những trải nghiệm thăm thẳm như thế.

Bây giờ mỗi lúc khó ngủ, chúng tôi chỉ cần rủ Gấu Beo "tiêm thuốc ngủ cho bố mẹ nhé". Nằm rúc vào nhau, ngửi mùi thơm tho của con trẻ được mấy phút là cả hai cùng ngủ tít

Những câu chuyện kể

Một người sau khi mất đi thì di âm là những gì? Là những câu chuyện kể giữa những người thân quen. Có những câu chuyện thảng hoặc như nắng vãn. Có khi âm ỉ như những ngày mưa dầm. Nhưng phần lớn thì sẽ chìm vào quên lãng. Thỉnh thoảng trở lại trong những mộng mị, điềm triệu. Phần lớn thì trong dạng thức phải làm người sống e sợ. Đấy là trong phần tâm thức của người đã lớn. Còn một phần khác kiên cố hơn, như đá tảng mờ xám, là trong phần ký ức thơ ấu. Ký ức về ông bà mình phần nhiều là như vậy.

Tôi nhớ hồi nhỏ bà ngoại hay kể chuyện cho tôi nghe. Có câu chuyện về bà nội của bà. Một cụ già ngoài chín mươi tuổi vùng bán sơn địa nghèo mạt ăn trầu bằng cối. Bà nội thương cháu gái duy nhất mồ côi mẹ từ bé đùm bọc nhau. Rồi một ngày bà nội ra đi nhẹ nhàng ngay trong vòng tay của cháu nhỏ giữa giấc ngủ say...Tôi không biết gì hơn ngoài màn sương mờ ấy. Cũng không thấy mẹ tôi kể thêm gì. Nhưng trong thế giới thơ ấu của tôi, trong những chuyện kể lầm rầm đêm hè đã có một người bà xa xưa - bà của bà ngoại.

Bây giờ tôi cũng không hay kể về bà ngoại nữa. Vì không biết kể thế nào, kể với ai. Lũ nhỏ thì lại gắn bó với những ông bà của chúng nó. Bà ngoại tôi mất đã 5 năm. Chừng đó thời gian đủ để những ký ức về bà lắng xuống như lớp trầm tích dưới đáy sông cả. Bạn bè anh em của bà ngoại cũng hầu như đã mất hết. Lũ cháu chúng tôi đã là những người lớn, ít gặp nhau và hầu như không biết kể chuyện.

Những âm thanh rầm rì đêm hè ngày xưa vì vậy cứ vang vang, vảng vất trong tâm trí đứa cháu

"...Bà ngoại mồ côi mẹ từ nhỏ. Không có anh em. Thân thiết với 2 người em con dì. Bây giờ các ông mất cả rồi. Bà Bật cũng mất. Bà giờ chả còn ai thân thiết cùng trang lứa. Nằm thiêm thiếp cả ngày trong buồng nhỏ. Nhiều lúc không phân biệt được sáng chiều. Đã ăn chưa cũng không nhớ. Mong mỏi duy nhất là được đem về trong xã chôn cùng ông. "Ở ngoài này toàn ma lạ sợ lắm, chả biết lối nào mà đi".

Chục năm trước bà về quê xây mộ cho bố mẹ. Bây giờ cũng chả còn họ hàng gần. Các con bà không về nữa. Mình chưa bao giờ về quê bà. Hồi trước bà bảo khi nào cháu đi học ĐH rồi chở bà về quê chơi. Quê bà là cả 1 xứ sở trong mình với những câu chuyện ăm ắp ngày nhỏ. Bà thường bắt đầu bằng câu "Dạo đấy vào viền tháng chạp..."-chữ viền là tiếng địa phương. Bây giờ thì bà chả đi đâu được. Mình vẫn chưa về quê bà bao giờ. Lại sắp đến viền tháng chạp..."

Beo 14 tháng

Bố về đón Beo sau 1 tuần gửi ở quê với ông bà. Thằng bé 14 tháng những ngày trên HN chưa bao giờ ngồi trong lòng bố mà không ngọ nguậy hôm ấy cười rất hiền, chui vào lòng mình ngồi im đến hơn mười phút.

Tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc đẹp, ngồi một mình

1.
Bài này ngày xưa viết cho Gấu. Bây giờ thì Beo lại đang chập chững bước đi.

"Beo và Gấu gầm ghì tha thiết
Bờ ghít ôi! Cô bước hai chân"

Đọc lại thấy tình cảm làm bố hẵng còn nhiều, nhưng nuôi đến đứa thứ hai thì kinh nghiệm nó đã thành quy trình rồi. Bảo sao bọn con thứ con út nó quậy hơn những thằng cà đẫn (mình cũng cà đẫn).

2.

Mỗi ngày nuôi con thì lại thêm nhiều kinh nghiệm hơn.

Erich Fromm cho rằng tình yêu của bà mẹ trưởng thành ở khả năng dành cho con khả năng sống độc lập. Những ngày dự định cho con đi nhà trẻ bố mẹ đã rất lo lắng vì con vẫn còn chưa biết tự bảo vệ bản thân. Nhưng nếu con đi học con sẽ lớn khôn lên rất nhiều. Và trách nhiệm của bố mẹ là phải cho con có những điều kiện tốt nhất để phát triển chứ không phải bao bọc con mãi. 

Nhưng cứ nghĩ đến những lúc nâng niu con ở nhà mà lại lo lắng khi đưa con đi ra ngoài xã hội-lòng người ai chả như vậy.

Ở giai đoạn tuổi này con sẽ phải vượt qua nhiều thử thách: con đã chập chững biết đi nhưng chỉ đang bập bẹ biết nói. Thế giới của con là thế giới của quan sát và bắt chước. Thật khó để bố mẹ và mọi người hiểu được mong muốn của con. Vậy đấy, chỉ hơi lớn khôn một chút là con người phải tập chấp nhận sự thực về những điều khó chịu trong cuộc sống để vượt qua. Con sẽ ốm nhiều lần, sẽ vấp ngã, sẽ bị đói, bị đau mà không phải lúc nào cũng được chăm sóc vì không ai hiểu con. Con sẽ phải nhìn ra bên ngoài gia đình để học hỏi và lớn lên.

Bố mẹ muốn con lớn lên trong sự cảm nhận về tình thương yêu và thái độ trân trọng sự sống độc lập của con. Nên những ngày này mỗi khi con khóc hờn quá lâu bố mẹ thấy thật phân vân và day dứt khi phải quát nạt đánh đòn con. Chỉ là tỏ thái độ cho con biết cái gì là "được phép" và "không được phép". Và con bắt đầu biết có cái nhìn vừa hờn vừa tủi với bố mẹ. Như hôm nay con đang ốm mà bố mẹ vẫn phải nạt con để con dứt cơn hờn đến hơn một giờ. Và trong giấc ngủ con vẫn nấc lên hờn tủi.

Hỡi ôi, nuôi con mới biết lòng cha mẹ. Cha mẹ sinh con trời sinh tính, đã làm hết sức hết lòng rồi thì nhiên hậu sau này có lẽ phận làm cha làm mẹ đau lòng nhất là ở chỗ con cái không hiểu tấm lòng của mình.

Cổ nhân nói: Cùng lo thì dễ thân, cùng thương thì dễ giận. Nhận rõ sự thực về cuộc nhân sinh, gắng hết sức hết lòng cốt cũng chỉ là để khỏi phải ân hận chứ làm sao tránh được không đau lòng trong cõi nhân gian này?

Bức hình lịch sử. Chuẩn_bị_làm_ông_bố_hai_con_giai tắm rửa sạch sẽ, mặc đẹp ngồi một mình trong phòng chờ Beo xuất hiện. Beo bảo "từ từ, bà nội đã dặn phải đến giờ Dần cơ". Bố chờ 8 tiếng còng cả lưng ^^

Đời sống thường ngày bình dân Hà Nội 2012

Thiếu phụ lướt web: Làm cha mẹ chấm com

Nhi đồng xem Ti vi: Cartoon Network

Ấu nhi: Ngủ và ọ ẹ