Nothing

1.
Dạo này thường viết về đêm. Lý do cũng đơn giản: phải chẳng vì cái gì cả thì mới viết được. Giờ ban ngày có vì cái gì rồi nên đêm đến mới linh tinh được. Chẳng vì cái gì, chẳng có gì cũng đang an ủi bác Gauxx nhà bên kia. Mỗi lần xem phần Map overlay của Google Analytics tôi thích theo rõi xem ai ở đâu đã đọc blog của mình. Những chấm trên bản đồ địa cầu gợi liên tưởng đến cái nhìn những đốm sáng dưới mặt đất khi bay đêm của S.Éxupery trong Terre des homme. Tôi chú ý những thành phố chỉ có một người thường xuyên theo rõi blog mình và tưởng tượng về họ, trong những thành phố ước lệ-đâu đó ở VN, đâu đó ở các châu lục xa lạ. Tưởng tượng cứu rỗi cuộc sống nhiều ngang với những tác dụng phụ của nó. Chúng ta có thể hiểu được thế giới không là một câu hỏi khó và khá rắc rối. Nhưng chúng ta đang cảm nhận thế giới và cần nuôi dưỡng khả năng cảm nhận thế giới vì đó là cách chúng ta đi đến cuộc đời này. Hai bố con tôi chơi trò bắt chước tiếng chó sủa khi xem ảnh con chó trên xe ô tô thò đầu ra. Gấu đang tập nói và đó là hầu hết vốn liếng về chó của Gấu lúc này. Âu âu âu âu...Hehe, bố chợt nghĩ rằng những bài viết khuya của bố rất giống những tiếng tru đêm Gấu ạ. Auuuuuu...

2.
Ngẫu nhiên thế quái nào ô tô cũng đang là chủ đề của Hà Nội tối nay qua bài viết của 2 bác VMC (Khai giảng trường con nhà giàu) và TQ (Bốn bánh bay lên đỉnh). Bây giờ bạn bè gặp nhau chủ đề ô tô cũng thường là sôi nổi nhất. Các bác sĩ phu chơi hoa lan (không nói 2 bác trên :), mình nghĩ câu chuyện nhàn đàm tối nay nên hướng vấn đề về phía không phải là cái ô tô mà là ý nghĩa của việc đã sở hữu nó chứ nhỉ? Đó là câu hỏi về ý nghĩa: một lúc nào đó chúng ta sẽ suy nghĩ về ý nghĩa. Việc câu hỏi đó buột ra trong lúc ngồi ô tô hẳn là một tình huống thiết thân hơn rất nhiều trường hợp đau đáu sau khi đọc một cuốn sách 1ooo trang? Tất nhiên ô tô chỉ là một ẩn dụ và có thể thay nó bằng bất cứ cái gì. Nói chuyện với bạn cũ, vấn đề ý nghĩa cứ lởn vởn khăm khẳm xung quanh. Sẽ tốt hơn nếu bạn nhìn nó một cách trực diện và chân thành. Khả năng cao là khá hẫng hụt. Hơi buồn cười khi được/bị nghĩ là "chuyên về văn hóa". Nếu văn hóa là cách thái ứng xử với xung-quanh và với chính mình thì không thể có chuyên gia văn hóa mà chỉ có con người - Người-thật-là-người như cách diễn dịch của Nhượng Tống - và văn hóa không phải là để làm dáng theo sở thích hay trào lưu. Do vậy theo mình văn hóa là thứ có thể mày mò tự học nhưng nhất định không nên chỉ là học lỏm. Một cái nhìn chăm chú, có thể nói như thế nếu không thích dùng chữ Học trong trường hợp này.

3.
Nhưng nếu không có ý nghĩa (tuyệt đối) thì sao? Thì cũng chỉ là không có ý nghĩa thôi mà! Câu hỏi về ý nghĩa sẽ trở thành câu hỏi về tính chính đáng của nhu cầu phải có một ý nghĩa. Trong phương pháp luận NCKH người ta có tiêu chuẩn về vấn đề nghiên cứu là: vấn đề nên phát biểu dạng câu hỏi và câu hỏi tốt thì không phải là dạng câu trả lời tiềm năng. Trong trường hợp này chúng ta sẽ cùng nhau chuyển thẳng sang vấn đề về sự bận tâm ("vì nó được hình thành về mặt thời gian, tồn tại con người là sự "bận tâm" (Sorge) xét về cấu trúc"-MH).

Huống hồ: Đời có thể vô nghĩa, nhưng vẫn có thể có 1 MỤC ĐÍCH.

Rằm tháng 7

1.
Bây giờ là 2 giờ đêm. Hơi ngạc nhiên vì trăng 13 mà đã chênh chếch phía mé tây. Hà Nội đã có phảng phất hơi thu. Chiều muộn hôm trước đi từ phủ Tây Hồ về thì mù đã lẫn đầy trong gió. Nếu ký ức về đêm sáng trăng ở quê là những ngày trăng non thì ở thành phố sẽ là về trăng hạ huyền. Hôm nay là một ngoại lệ lưng chừng.

Mai đã có thể tính là sang rằm tháng 7. Lại đem hong bài viết cũ làm kỷ niệm mấy blog 360.

2.
Aug 7 2006, 02:31 PM
Hôm nay là tiết Lập Thu. Mùa Thu ở Bắc Việt chỉ thực sự là mấy ngày cuối cùng trước lúc sang đông. Cũng đang là lễ Vu Lan "Tiết tháng bảy mưa dầm sùi sụt...". Không quá thê lương, ảo não nhưng bây giờ ngoài kia Hà Nội đang bàng bạc một bầu trời xám. Mặt đường ướt lướt thướt. Những tiếng động dường như cũng có phần thảng hoặc hơn ngày nắng. Thỉnh thoảng tôi lại cảm nhận không gian như vậy: những ngày đông khô khốc, trong cơn mưa miên man, lúc tỉnh rượu nửa đêm...luôn luôn là một không gian trù mật xung quanh, nửa như sương, nửa như một hòa âm miên man. Những lúc ấy cảm giác một mình, cảm giác thế giới của những một mình, thế giới của những ngày trước trở về xoắn xuýt vần vũ trong tâm trí như thể một mình đang đứng chơ vơ giữa cánh đồng hoang dưới bầu trời vần vũ mây đen, trong hơi gió hơi đất hầm hập. Vang vọng tiếng người. Ngồi thu lu bên quán nước chè vỉa hè ngó ra xa, xa chỉ quá dăm bước chân là đã có đấy một thế giới khác, thời gian khác. Bất chợt trong tôi vọng về những cảm xúc, những sự kiện, những ký ức...mà ngày thường không biết xếp nó vào đâu. Nó có vẻ đã từng rất thân thiết mà giờ đây trở thành lạc lõng. Làm người chín chắn, làm người trưởng thành mà lại xa lạ thế này à? Nếu là ngày trước đã mặc một bộ tuềnh toàng, cuốc bộ hay lên xe buýt, những chiếc xe cũ kĩ, nhem nhuốc, chật chội đi vô định đến một xó xỉnh nào đấy, tha thẩn theo vết một con người, một số phận cả một buổi. Có thể là một bà bán nước, một gánh hàng rong, một kẻ ăn mày, một người lơ đãng nào đó trên phố...Hay rủ em đi nhâm nhi rượu nếp cái với khoai tây chiên trên gác 2 nhàu nhĩ Flagon, ngó nước mưa lộp bộp trên tán lá bàng đầy bụi...Hoặc là đi thật xa Hà nội có khi. Để nhâm nhi cảm giác lữ thứ, thú thương đau.

"Rằm tháng 7 có cúng gì không anh?". Tín ngưỡng ở VN từ lâu đã suy biến thành một thứ quy ước, một sự phân công. Người Việt không đắm chìm trong cảm thức tôn giáo nhưng họ vẫn giữ một quan hệ tín ngưỡng bền bỉ. Đàn ông đã nhường quyền giao tiếp với thế giới bên kia cho phụ nữ. Đôi khi còn bài bác nhưng hình ảnh chăm chút cho ngày rằm, ngày đầu tháng của các bà đã quá quen thuộc rồi. Chúng tôi lựa một đĩa hoa quả ít tiền giấy, thắp nén nhang chỉ để hồi hướng về những tình cảm gia đình. Hồi hướng về vệt người đại khái đâu chừng 100tỷ đã lang thang trên mặt đất này. Đốt mấy tờ tiền giấy trên mảnh sân lấm nước mưa là tôi lại nhớ những lần về quê nội giỗ ông bà thưở bé. Trẻ con được gọi ra phụ đốt vàng mã. Quê nghèo và hiu hắt. Ngày giỗ chạp làm ánh lên chút không khí của ngày xưa, thời của đại gia đình, tứ đại đồng đường...Bây giờ con cháu phiêu dạt tứ tán. Xa bằn bặt đến nỗi có khi mỗi lần về lại vắng đi một hai người già. Làng quê ngày nông nhàn vắng hoe. Vài người thơ thẩn chuyện vãn dưới gốc cây. Trong ngày giỗ, mọi người cùng nhau vun lại một tâm tình gia tộc đang ngày càng trở lên xa lạ, hình thức.
--------------

Chẳng biết từ hồi nào. Khoảng năm ngoái chăng?

Bây giờ và ở đây

Ở nhà, mỗi lần thắp hương cúng gia tiên tôi thường phải nghĩ 1 lúc xem sẽ khấn gì. Đầu tiên bao giờ cũng nghĩ đến người thân, mong khoẻ mạnh bình yên. Sẽ lại thoáng nghĩ nếu bình yên có thể xin thì nên xin cho tất cả mọi người.

Lên chùa, tôi lúng túng không biết phải làm gì. Thường cố yên lặng.

Nói với em cốt yếu của Phật Pháp hình như là ở chỗ tự mình. Nên Phật vốn không thể cầu. Nhưng vẫn đưa em lên chùa thắp hương bởi chúng ta là người cần nương tựa vào nhân duyên.

Thắp hương. Cốt ở Tâm nhang. Cây hương thẳng. Khói thơm hoá từ Có sang Không. Chân hương đỏ cốt ở giữ lòng son. Thắp 1 nén hương là để chính cái Tâm mình, chiêm niệm sự Tĩnh lặng.

Hoá vàng. Người chết không hẳn là hết. Nhưng là về chỗ KHÔNG THẤY ĐƯỢC KHÔNG BIẾT ĐƯỢC. Hoá vàng là 1 nghi lễ. Cảm giác bình yên thanh tẩy từ LỬA. HUYỄN HOÁ. Nên thận trọng, chăm chú và tĩnh lặng.

Tất cả đều vốn ở chỗ trở về với khoảnh khắc hiện tiền. Nhân quả vốn chính là trong 1 sát na mà thôi. Làm công quả chưa hẳn là để cho kiếp sau. Cốt đưa Tâm về với Tĩnh Lặng trong sát na ấy mà thôi.

Từ bi có cội nguồn từ trí huệ. Khi ta hiểu rõ, thấy biết như vậy về 1 con người với nhân quả duyên hợp thì ta chẳng thể ghét họ được. Nhưng khi chưa đủ đạo hạnh thì việc thấy biết cõi người quá rõ khiến người ta mệt mỏi tuyệt vọng. Cái này C.Jung gọi là "nỗi buồn của Christ"

Khi ở tận cùng của tuyệt vọng, nếu hợp nhân duyên, có khi VỌNG sẽ tiêu tan.

Hiếu đễ. Người đời vụt chạc nên cổ nhân bầy ra phương tiện mà có lễ Vu lan. Há lòng Hiếu phải để riêng cho 1 ngày? Nhưng bởi chúng ta là người, chúng ta cần hộ tâm nhiếp tâm để giữ cho ngay ngắn. Nho gia hương nguyện thường chê người xuất gia lục thân đều lìa bỏ, không phải là người. Vốn họ không biết Phật đề cao chữ Hiếu vì đâu. Cha mẹ là ĐẠI NHÂN DUYÊN lớn nhất, thiết cốt nhất. Phật pháp chỉ cho ta vào chỗ BẤT MỊ NHÂN QUẢ chứ không phải để có thể BẤT LẠC NHÂN QUẢ. Nếu không làm được chữ Hiếu với cha mẹ thì những điều khác đều là hư vọng cả.

3.
Đang đọc lại Huyền thoại Sisyphe của A.Camus. Có thể thấy Người xa lạ là một minh họa cho những ý tưởng được triển khai trong tiểu luận này.

Trích 1 đoạn:

(...) Một thế giới mà thậm chí người ta có thể giải thích được bằng những lí lẽ tồi sẽ là một thế giới thân thiện. Nhưng trái lại, trong một thế giới bỗng nhiên bị tước đoạt mất ảo vọng và ánh sáng, thì con người cảm thấy mình là một kẻ xa lạ. Cảm giác lưu đày này là không thể cứu vãn được nữa, bởi vì nó không còn có những kỷ niệm về một tổ quốc đã mất hoặc không còn hy vọng về một miền đất hứa. Sự tuyệt giao ấy giữa con người với cuộc đời của anh ta, giữa diễn viên với cảnh trí của anh ta, chính là cái cảm giác về sự phi lý. Vì tất cả những người lành mạnh đều nghĩ đến việc tự tử của riêng mình, cho nên không cần phải giải thích thêm mà chúng ta vẫn có thể nhận ra rằng giữa cái cảm giác đó với khát vọng hướng tới hư vô có một mối gắn bó trực tiếp.

(Lấy trong tập Văn học phi lí-Nguyễn Văn Dân)

Mình nói chuyện gì khi mình nói chuyện tình

Tất nhiên là không giống như ai kia cứ nói đâu đâu, ở đây mình là mình nói chuyện tình dục. Have sex, không phải make love luôn! Do đó...

*Cảnh báo: Nội dung người lớn, độc giả cân nhắc khi đọc tiếp!

-----------

Còn nhớ có lần từ blog bác Goldmun mà lần đến vụ thi đua dịch câu "have more sex with her" bên blog bác 5xu. Đại ý ngữ cảnh là cô vợ yêu cầu anh chồng ngồi nói chuyện nghiêm túc về mấy điểm, ngoài chuyện cần chịu khó rửa bát quét nhà, cắt cỏ...thì yêu cầu cuối là cái câu trên kia. Vấn đề là làm sao chuyển ngữ sang tiếng Việt cho sát nghĩa nhất. Cho dù mang màu sắc tếu táo thì thực sự việc chuyển nghĩa cũng rất khó vì trong tiếng ta chưa quen kiểu vợ chồng đề cập đến sex mà không có love như thế. Theo mình thì tạm có phương án "sinh hoạt vợ chồng nhiều hơn nữa" là đang dẫn đầu. (Cũng lạ là chưa thấy các bác tinh dịch gia làm tổng kết cuộc thi này. Chẳng nhẽ vụ này các bác cũng đầu voi đuôi chuột :) (Đính chính: các bác tinh dịch gia có tổng kết rất hoành tráng-chỗ nào cũng to ^^)

Nhưng bây giờ thử chuyển câu kia sang dạng hội thoại thì nó sẽ vẫn còn rất khó. Tưởng tượng chị vợ một hôm làm mặt nghiêm trọng mời chồng ngồi trao đổi vài chuyện gia đình. Đoạn cuối có thể sẽ phải là thế này chăng "về chuyện sinh hoạt của vợ chồng mình, em muốn anh...." Đấy, đến đấy là tắc tị, không biết làm thế nào cho câu nói nó xuôi. Hiển nhiên không thể là "ân ái mặn nồng hơn nữa" (@5xu), hay là "anh cần chơi tới bến hơn nữa" (@aristotle). Nghe có vẻ xuôi nhất thì chắc phải chuyển câu trên không phải là "em muốn" mà là "em cảm thấy chúng ta cần cải thiện hơn"...Ôi giời đất cái tiếng ta nó hay vậy đấy: vấn đề bị kéo xuống thành chúng ta và tinh thần chỉ còn là "cải thiện"!

Cái câu văn nói mà mình đề xuất kia nó nghe có vẻ xuôi vì nó hợp với bối cảnh (công khai) của văn hoá Việt nam hiện nay. Còn thực tế thế nào thì mình không dám chắc. Tham khảo độ bậy của môi trường văn hoá công sở đương đại, hậu hiện đại thì chắc cũng không quá khó khăn. Mà quả vậy, lấy nhau từ 5 năm trở lên thì làm gì mà không thể huỵch toẹt ra ^^

Nói thì dễ nhưng trực tiếp nữa nó thế nào thì mình cũng chưa nghĩ ra cho xuôi. Tất nhiên cái khó là phải làm cho anh chồng hiểu là mình muốn ấy nhưng mà không phải mình chê anh ấy ấy nó không được ấy. Tức là mình muốn chuyện ấy nó ấy hơn nhưng mà mình không muốn tình cảm gia đình nó bị tan vỡ trực tiếp do mấy cái chuyện ấy ấy. Cái vụ 4'33'' (*) này nó rất dễ động chạm đến sĩ diện của anh ấy-làm sao cho khỏi ấy đây ta?

Nhưng cuộc sống cũng nhiều khi éo le như cây tre trăm đốt, nên thỉnh thoảng trên mục tâm sự của Vnexpress lại xuất hiện những trường hợp gần như là vô phương cứu chữa. Thế thì người nông dân phải làm gì? Một cuộc đời gần như sẽ lỡ dở bây giờ làm sao? Để tránh phải trả lời cho câu hỏi nan giải này Bồ Câu mình xin đề nghị cùng nhau suy nghĩ về một cực hạn khác của tình huống nghiên cứu: đó là câu hỏi về ý nghĩa của cuộc đời mỗi người hay cụ thể trong ngữ cảnh này là câu hỏi về sự lựa chọn.


Khi ra một quyết định lựa chọn, điều này đồng nghĩa với sự chấp nhận một hệ quả. Nhiều khi sẽ là hậu quả. Nhưng chủ đề sẽ tiếp tục nhanh chóng mở sang phía câu hỏi về tính mập mờ, bấp bênh của hiểu biết của con người về những giới hạn của đời người, theo những chiều rất khác nhau. Một cách bất cần, vấn đề được quy gọn thành "Vậy đã sao?". Trong tiểu luận về sự phi lý A. Camus từng lấy hình tượng Sysphe chịu hình phạt lăn đá vĩnh viễn lên đỉnh đồi dưới địa ngục làm tượng trưng cho câu hỏi về thái độ của con người khi đối diện với sự phi lí của cuộc sống. Một khi con người ta chấp nhận tuyệt đối về sự phi lí ở đời thì tâm thái sẽ rất khác. Khác đến độ nào? Thường thì sẽ là sự tan rã mọi thước đo, mở ra mọi khả năng sa ngã, huỷ hoại "cái gọi là nhân cách thông thường" (BG tả là sa mạc hư vô của chủ nghĩa phi lí). Một ví dụ gần đây là trào lưu văn học linglei ở Tàu. Đời là cái đinh, tình là cái que, đứa nào loe ngoe anh xiên chết.


Nhưng mặt khác, tâm thái này cũng đem lại nhiều khả năng chấp nhận thực tại khá lạ lùng, có phần còn giống với một dạng kinh nghiệm tâm linh nữa. Mình nghe một vài nhà truyền giáo nói rằng "chỉ cần anh chấp nhận đức tin, anh sẽ thấy sự màu nhiệm, anh sẽ được cứu chuộc khỏi thế giới này...". Không hề có ý phỉ báng, cảm giác của mình với câu này hoàn toàn giống với khi đọc được một đoạn trong một truyện gì cũng thuộc dòng linglei kia mà có cái tên hình như liên quan đến rắn. Đọc dở vài trang trong nhà sách, thấy ngay cái đoạn tả cảnh have sex của 1 đôi, có đoạn tả đang ăn chim, cô gái kia thấy thích cái mùi chua của mồ hôi lẫn mùi amoniac của 1 tay bạo dâm...Chắc còn nhiều đoạn ác liệt nữa nhưng mà mẩu trên kia là ví dụ rất ấn tượng về sự bình thản đến trơ trọi trước hiện thực. Chả còn gì để ẩn giấu. Một thông điệp rất quyết liệt rạch ròi: Vậy đã sao? Khi nhận thức tất cả là hoang tàn trơ trọi thì câu hỏi tu từ "Vậy đã sao?" là một thái độ rất cần thiết để tiếp tục tồn tại.


Sống vừa là lựa chọn hành động vừa là lựa chọn thái độ trước hậu quả. Đi tiếp mệnh đề này thì hơi nhọc cho 1 tiểu luận ngắn nhưng có vẻ chính trong hành động và lựa chọn thái độ, con người tự mình đối diện với Định mệnh và định mệnh không can dự tới được sự vụ đó. Tất nhiên không nên diễn nôm điều này thành phần thưởng có màu sắc triết lý cho lối sống buông thả vô lối. Nó trỏ ra rằng chỉ và chính bằng sự tự vấn phản tỉnh về tất cả mọi hệ giá trị, mọi phạm trù, mọi thiên kiến, về chính mình, cuộc đời mình, con người sẽ bước sang một chiều kích khác mà ở đó hình như thái độ sống là một thứ rất đáng kể.
---------

(*) - Về ý nghĩa của con số 4'33'' xin xem bài về âm nhạc của NKH trên talawas gần đây hehe...

(**) - Thực ra chả phải ghi chú nhưng mà xin chú thích thêm bài này là sự thay đổi chiến thuật về từ khoá tìm kiếm dựa trên phân tích của làn sóng thời thượng mới Google analytics. Một bí mật nho nhỏ: tên cúng cơm của bác GM không hiểu sao là top trong các top dẫn vào blog của mình. Gần bét là "truyện tình ngang trái của một gia đình". Ở giữa các bác tự đoán ^^