Dạo khúc 27 - Nguyễn Quang Tấn

Ở chỗ mà chúng ta buông tay rơi vỡ chiếc bình
Long lanh giọt nước tình duyên
...Nơi đó sau này thành sông thành biển
Ai đã chèo thuyền vào cõi vô biên.

Ở chỗ mà hương thơm của làn hơi thở
Làm nở bừng tất cả những bông hoa
Chiều nay là mây viễn xứ
Một mai là gió giang hà.

Ở chỗ mà chiếc chìa khóa vàng
Rơi từ đỉnh tháp xuống mù tăm
Tôi một mình cúi xuống
Từ vực sâu lời gọi âm thầm.

Ở chỗ mà chúng ta buông tay rơi vỡ chiếc bình
Long lanh giọt nước tình duyên
Nơi này thành sông thành biển ...

Nơi này anh đã yêu em.

---------------
Lang thang facebook nhặt từ blog bạn Khương Hà.

Nửa bài "Bán bán ca" của Lý Mật Am (Nguyễn Hiến Lê dịch)

...

Tôi đã thấy già nửa kiếp phù sinh này rồi

Chữ "nửa" đó có công dụng vô biên

Có hưởng nửa tuổi trời rồi mới cảm được hết cái vui nhàn nhã

Có vườn tược ở nửa đường lên núi, nửa đường xuống sông

Nửa đọc sách, nửa làm ruộng, nửa buôn bán

Nửa là kẻ sỹ nửa bình dân

Đồ dùng nửa nhã nửa thô

Nhà nửa đẹp nửa xấu

Quần áo nửa mới nửa cũ

Thức ăn nửa phong nửa kiệm

Vợ nửa chất phác nửa khôn lanh

Tên tuổi nửa vinh hiển nửa tối tăm

Uống rượu nửa say mới ngon

Ngắm hoa bán khai mới đẹp

Thuyền giương nửa buồm mới khỏi lật

Cuộc đời trăm năm nửa vui nửa khổ

Thì hưởng một nửa là thích đáng hơn cả...

...

Không buồn không vui, sống lui cui

Tối qua nhảm trên facebook. Gặp chị HY nên đâm ra chuyển sang chủ đề viết có vần :P Lúc đầu làm theo kiểu Yết hậu, nó ra thế này:

Không buồn không vui
Sống cứ lui cui
Tiến tiến lui lui
Cùi!

Lúc viết từ "lui cui" là viết tràn, còn tưởng mình bịa ra nữa. Nhưng check lại thì đúng là lúi húi lui cui thật. Xong mình cứ tới tới lui lui đến lúc đi ngủ, ngủ gần say thì trong mơ nghĩ ra bài này:

Không buồn không vui
Lúi húi lui cui
Sống xong thì chết
Hết sạch như chùi.


Kết thế này mới cứng cáp sạch sẽ chứ các bác nhẩy.

Những mũi kim khâu

Tôi thường hay đi công tác xa theo kiểu tận dụng, tức là cả đi và về sẽ thường vào buổi tối, đôi khi là sáng sớm. Cảm giác đi xuyên qua thành phố buổi đêm là một cảm giác rất cá biệt. Cảm giác rất rõ giới hạn của thành phố. Cảm giác rất rõ một thành phố mình vừa đi qua. Mình như thấy hiểu hơn về nơi thực ra mình chỉ vừa mới rời đi.

Do công việc, hai năm trở lại đây tôi thường đi Sài Gòn hằng tháng. Nhưng chưa thể coi là đã đến thành phố này bất kể những ảnh hưởng của sách SG đã cho tôi cả một ký ức ảo. Tôi thích đến một nơi khác bằng điệu bộ la cà trong những ngày tháng vô tích sự chứ không phải kiểu tất bật tranh thủ đo đếm nơi này chốn nọ để cho có chuyện kể. Trong tâm thế khách lạ, ta vẫn có thể nói đôi điều gì đó rất chi là chủ quan về thành phố: cảm giác mọi thứ đều chuyển động, đều cố gắng, nhưng ít bận tâm.

Chưa kịp nhận ra thì đã rời đi. Trong khi rời đi lại nhận ra một điều gì đó. Tự nhiên thích nghĩ đến hình ảnh so sánh của Nguyễn Bình Phương trong Trí Nhớ Suy Tàn: đoàn tàu chạy qua khỏi thành phố như những mũi kim khâu đi khâu lại những mảnh không gian.

Nếu đi đủ thường xuyên sẽ nhận ra bầu trời của những chuyến bay giữa SG-HN hóa ra chật hẹp rất buồn cười: chừng đó con người, đại khái chừng đó câu chuyện. Nếu những chuyến tàu là những mũi kim khâu thì có lẽ những chuyến bay chỉ vừa đủ giống như những vệt hồ dán để dán những thành phố ý niệm của mỗi chúng ta.

Tra từ điển

Từ lâu đã phát hiện ra việc có từ điển Tiếng Việt là một việc hay ho. Thỉnh thoảng có thể tra một từ để bắt đầu một suy nghĩ. Ví dụ như mãi hôm qua mới phát hiện ra từ "ghét" nó là cảm giác khó chịu khi thấy mặt đối tượng và thường thấy hài lòng khi đối tượng gặp điều không hay! Èo, nên hạn chế dùng từ này nếu nó lại nhỏ nhen thế.

Hoặc như mục từ "bạn" có cái ý hay là bạn thì coi nhau ngang hàng và có quan hệ. Lại tra "quan hệ" thì ra cái ý là có mối liên hệ, kiểu cùng bị tác động...Haizz, mai về quê họp lớp cấp 3, các bạn giai thì mình vẫn giữ được mối quan hệ bằng bia và rượu cùng chém gió; chứ các bạn nữ thì đã lâu rồi không quan hệ gì. Giờ làm sao giữ được tình bạn đây ta?

Tri kỷ. Tri âm.

1.
Trẻ kể bạn bây giờ hết buổi đi làm, ăn tối xong thì về phòng đọc sách. Thỉnh thoảng có ra ngoài thì cũng chỉ dẫn cháu đi chơi. Làm mình không khỏi nghĩ đến cái câu gì mà ngày xưa chị bán sách có in kèm trên danh thiếp cửa hàng. Đại khái là đọc sách có liên quan đến khí chất.

Thật là khí chất cũng thay đổi dần ư?

2.
Người xưa có câu "Tri âm dễ kiếm, tri kỷ khó tìm". Tôi thấy không hẳn vậy. Dễ hay khó là do cách định nghĩa.

Tri kỷ, nếu hiểu là người biết mình theo kiểu mình nghĩ gì, muốn gì, sẽ nói gì, làm gì...trong từng tình huống hằng ngày thì thực ra cũng không phải là hiếm. Bố mẹ, anh chị em thường thì cũng biết. Bạn bè học với nhau từ bé lâu ngày cũng thường là biết. Vợ chồng cả yêu cả cưới mà cứ tầm gần chục năm thì đến hắt hơi cũng có thể đoán trước được.

Tri âm thì là do tích Bá Nha-Tử Kỳ. Thường được hiểu theo lối giao tình đồng thanh tương ứng đồng khí tương cầu (trong một bộ môn nghệ thuật nào đó). Nghệ thuật là bộ môn của đào luyện và trải nghiệm. Có được người chia sẻ từ trong trải nghiệm và tâm tình thì bảo sao không quý. Tức là có thể không cần biết nhau chân tơ kẽ tóc hốc mũi, chỉ cần tương hợp ở một tiếng đàn, một câu vọng cổ...là có thể lập giao tình, bày chiếu nhậu được rồi.

Nhưng đã dẫn tích mà không xét đến bối cảnh của cách hành văn cổ thì e là oan cho 2 chữ tri kỷ. Kiểu như bây giờ tra trong Sử Ký thể nào chẳng có những câu "Y thực biết ta". Tri kỷ không chỉ là nghĩa đen, tuy không có một điển tích nào cụ thể nhưng hàm ý của nó trong văn xưa là rất rộng, cơ hồ bao hàm cả tri âm. Ở đây chỉ là giả vờ biện bác để làm mới câu chữ một phen. Trí Bá biết Dự Nhượng, Khánh Kỵ biết Yêu Ly: biết như vậy còn khốc liệt hơn vạn lần cái biết tri âm ấy chứ!


Từ chỗ nhìn của tôi thì tự biết mình là một vấn đề hầu như từ vạn cổ đã là không thể nào minh định nổi: tự biết mình cũng như kiến tính thành Phật. Chư Tổ mà hỏi cái bản lai diện mục của mình thì nhân gian nói trúng thế quái nào được. Biết mình đã bấp bênh đến vậy thì mỗi lần nhận một ai đó "biết ta" chỉ e rằng đó lại là đạo cao một thước ma cao một trượng mà thôi. Tri kỷ rốt cục là một đôi ngạ quỷ thất thểu dưới chân cầu Nại Hà vạn năm.

Chữ "Chí" 志 có chữ Tâm và chữ Sĩ: nơi để tâm vào đấy gọi là chí. Sĩ là người có học, có nghiên cứu học vấn hoặc là có tư cách như người có học. Vậy phải coi cái nơi để tâm ấy là của cái tâm đã đào luyện và trải nghiệm theo một chiều hướng xác định từ lâu - một đạo lý, một con đường. Đạo chính là dưới bước chân ta.

Tư Mã Thiên khi chép về Khổng Tử có dẫn Kinh Thi (*):

Núi cao ta trông, đường rộng ta đi.
Tuy chưa đến đích, nhưng lòng hướng về.

Hai câu này thực ra chính là ý bàn của Khổng Tử trong Kinh Thi. "Đích" thực ra không tách khỏi mối tương liên "lòng hướng về" - tức là nơi kẻ sĩ để tâm. Quy trở lại một lần nữa với "tri âm", nếu nhìn từ góc độ này thì tâm thế của tri âm không đơn thuần chỉ là chuyện "úy, bản này em cũng thik, thường nghe suốt..." mà là cách tâm chí mượn chỗ, phương tiện mà tương ngộ.

Nguy nguy hồ, chí tại cao sơn
Dương dương hồ, chí tại lưu thủy

Bá Nha kia chắc cũng chỉ biết kể lại đến thế thôi. Nhưng hẳn bọn người đời bàn loạn quá nên tức đập đàn cho hết chuyện. Chứ kẻ sĩ coi chết như về, miễn nghe được đạo, lẽ đâu chỉ vì mất ông bạn rượu mà phụ cây đàn, coi đời thế là xong? Ông Bá Nha phải biết lời Thầy Khổng.

Núi cao ta trông, đường rộng ta đi.
Tuy chưa đến đích, nhưng lòng hướng về.


Cái "Lý đương nhiên" nó phải vậy. Ông Tô Đông Pha bảo thế.

-----------------------
(*)- Nhờ bác Đông A mà tôi biết. Nhưng xin bổ sung cái ý câu sau chính là lời bàn của Khổng Tử trong Kinh Thi chứ không phải lời của Tư Mã Thiên.
-----------------------

Thân tình vong niên

Từ những gì xung quanh mình và cả trên mạng, tôi để ý thấy có một tuýp giao tình có thể gọi là thân tình vong niên ("Bạn vong niên" thì hơi quá và không hẳn là như vậy). Khoảng cách thường là khoảng gần 30 tuổi, tức là tương đương một thế hệ - một 9 giờ sáng một 3 giờ chiều của cuộc đời.

Cũng dễ hiểu tại sao 9-giờ-sáng thường nhanh chóng đặt trọn tin tưởng và thân thiết vào 3-giờ-chiều: đó là từ nhu cầu phóng chiếu vào tương lai ở chừng độ còn có thể hiểu được. Thường thì 3-giờ-chiều, một cách không cố ý, sẽ thân thiện, tương đối cởi mở và độ lượng trong tương quan này. Không còn trẻ nữa thường kín đáo nuôi một hy vọng sẽ được trao y bát mật nghĩa cuộc đời từ đã toan già. Quả tình, hy vọng kín đáo này cũng thường được nâng đỡ từ một khoảng cách uyển chuyển.

Vào lúc 3 giờ chiều tôi thường cảm thấy rất khó xử: làm việc thì sẽ rất hiệu quả cho đến khoảng 8 giờ tối; đi chơi sẽ rất thảnh thơi rộng rãi. Ở giữa hai lựa chọn thực tế đa số lần lại làm mình thấy cô độc. Thật hay nếu ngẫu nhiên được rủ đi uống cafe vào những lúc như vậy. Vừa đẹp.

Từ bên trong

Mỗi dòng ngắn ngủi đều tự tại trong thinh không
Yên tĩnh, khép kín như thể đã thản nhiên.

Nếu sự im lặng đã cũng được thưởng thức như một phẩm chất
Thì ai là người sẽ ra đi trong thế giới blog này?

Điều đó chỉ hé lộ trong khoảnh khắc
Cũng đủ để chúng ta nói mãi với nhau về những di âm bất tận.

Nếu thực ra chúng ta chưa hề nói với nhau về điều đó
Thì ai là người sẽ ra đi trong thế giới này?

viết cho 1 người bạn blog

và không được đọc kỹ

Có những đêm khuya không muốn ngủ, tôi trở dậy, sục sạo trong chính ngôi nhà của mình như chó đói lục cơm nguội, tìm kiếm một cách tuyệt vọng một cuốn sách nào đó có khả năng đã bị quên lãng; thậm chí chỉ cần là một ghi chép vụn vặt từ những ngày trước kia-từ hồi còn chưa có thói quen lên internet-cầu may chạm được lại một điều gì thâm thiết giờ đã khô kiệt không khốc ngay cả trước một đêm không muốn ngủ.

Tập thơ mới của LQV được trình bày đẹp, nhưng những trang bản thảo đính kèm phản bội nó bằng những chữ không viết hoa, những chỗ bôi đen cho kiệt nét sai lầm; cả bằng cách viết nắn nót-cách của việc chép lại để dành in; và đáng tiếc nhất là lối minh họa chẳng còn để cho thơ một chút dư vị gì của một không gì hơn chỉ là những khuynh hướng mơ hồ và nhất thiết không nên rạch ròi đến thế.

Con chỉ hình bìa sách hỏi "Ông gì đây?" và "Bố đọc ông Lê đi!" - thằng bé gần 3 tuổi thì biết gì đến một câu dài quá chục từ mà mình thận trọng đọc cho nó nghe đoạn đám ma mẹ ông Lê thiếu mất ba gậy; để mà mình nghe nghèn nghẹn không đâu chuyện bốn mươi năm sau thì mất dấu mộ người thân trong lúc thằng bé gần 3 tuổi chỉ cốt được dựa vào lòng cùng chơi một trò chơi với_nhau trước lúc đi ngủ rồi thấy cuốn hồi ký ở đó vì lúc nãy mình đọc thấy trên mạng bài của ĐHN nhớ NHL - thành thực; và cảm động chuyện người già xa quê nhớ Hà Nội mấy mươi năm dâu bể đổi thay như mây khói-vạn sự vân yên hốt quá, đâu đâu chẳng là khói sương mê?

Nhân duyên sinh

1. Tốt Khốc.
Cháu hơn hai mươi thì bác đà sáu mươi. Sự tự tại ở đời của bác dạy cháu làm người cứng cáp từ ngày ấy. Biết tự trọng, biết làm việc và đã rong chơi hào sảng.
Cháu sẽ nhớ những lần dọc ngang đất nước cùng bác. Những chuyến tàu đêm và những ván cờ trong các ga xép lúc chờ tàu năm nào.
Bọn cháu từng nói chuyện với nhau và đều nhận rõ qua cách cư xử, bác dạy chúng cháu biết tôn trọng, quan tâm và nâng đỡ từ những người bất kỳ xung quanh ta. Theo được tài năng của bác đã khó, theo được đức độ lượng của bác thì cũng đủ để suốt cuộc đời chúng cháu gian nan tự răn mình.
Cháu hiểu xuất xử của bác mà chưa làm được như bác. Nhờ bác cháu thấy xuất xử của mình không lơ láo trong đời.
Cháu ngày càng thấm thía những điều không thể nói, không thể sẻ chia trong những nghiệm sinh riêng tư. Tự mình mình biết tự mình mình hay. Mất đi một người mà mình tin là họ cũng cảm nhận được điều đó trong ta là gần như mất đi tất cả những gì mình coi trọng.
Cháu đã đọc cuốn sách ấy rồi. Niềm an ủi là bác đã thích cuốn sách cuối cùng cháu tặng bác. Cháu tin nó đã an ủi bác rất nhiều. Có lẽ không gì dành cho bác hợp hơn những dòng bi minh đó:

Sống trên cây
Luôn yêu thương quả đất
Bay về trời...

Một lần nữa bác lại khiến cháu thấy mình phải đối diện với câu hỏi về cuộc đời mình, nguyên vẹn như những năm tháng tuổi hai mươi kia.


2.
Nhờ có GA, tôi có thể biết được những entry nào hay được mọi người đọc lại. Với tôi khi tham gia blog, được đọc lại là điều quan trọng nhất. Vậy nên tôi cũng cảm thấy những hoang phí blogging của mình không phải là quá hoang đường ảo huyễn. Vì có những tiếng lòng dội lại trong nhau đâu đó. Cảm ơn các bạn đã ghé thăm và nhắc nhở. Tôi sẽ vẫn giữ blog-mối nhân duyên này, có lẽ sẽ hoang tàng dần, vì tôi cũng nghĩ "khi không thể nói về điều gì thì cần phải im lặng".

TungH

Tản Đà

1.
Tản Đà thuộc về 1 thời khác, tâm thế có vẻ cũng khác, nên tôi không thuộc nhiều thơ ông, ngoại trừ bản dịch bài Hoàng Hạc Lâu và vài câu thơ lẻ khác. Còn nhớ hình như (Thi nhân Việt Nam?) có người khen 2 câu thơ

"Tài cao phận thấp chí khí uất
Giang hồ mê chơi quên quê hương"

trong bài "Thăm mả cũ bên đường" hay quán cổ kim hoặc đại loại vậy. Chắc không ít người cũng khen như thế. Nhưng tôi hồi đó không thấy có cảm giác đặc biệt. Thâm tâm tôi không thích những bài thơ viết đều đều theo khổ như thế, lại thấy những phận người nêu lên ước lệ quá, thành ra chết thì thôi chứ có gì đâu - nhất là những kẻ chen hội công danh. Đương khi thiếu niên, tôi còn thích những tứ thơ về phận người như của Vũ Hoàng Chương hơn (dù lủng củng) :

Kiếp trước hoa là nàng thiếu nữ
Sống kiếp vạn người thương
Chết vô duyên vùi xác bên đường vắng
Một nấm đất vàng
lạnh lùng canh vắng
Lúc đêm trường
thoảng mùi hương.

Như 2 câu thơ của Tản Đà, có hay là hay ở kỹ thuật sử dụng bằng trắc, âm điệu mà thôi. Tôi lúc đó nghĩ vậy, thấy vậy.

2.
Nhưng trong một khắc, một tâm cảnh, khi đang đi trên đường, tôi hoát nhiên thấy gai người vì mấy chữ đó:

giang hồ mê chơi quên quê hương

Không cần gán ghép ý nghĩa, chỉ là cảm giác liên tưởng về hình ảnh và âm vận. Trong khoảnh khắc, đường biên của không gian cảm nghiệm trải rộng khắp, tràn ngập âm điệu trầm thản đãng của điệu đàn cổ. Hề vực sâu. Hề núi thẳm. Vọng sông hồ. Nhớ giang hà tịch mịch, một mảnh thuyền nan trên sông La nghe câu hò cổ. Là quê hương. Là hương quan hà xứ thị. Bây giờ đâu?

Những khúc khuỷu hùng vĩ, những gập ghềnh trác việt. Băng qua. Đã băng băng qua đầy hào khí.

Bây giờ tịch mịch mãn thái không. Như sương lên thăm thẳm, như gió lộng ngang chiều, như nắng mùa hè rộng rãi, một lưng trời mây trắng bay...Bây giờ đâu.

3.
Người đương thời có thể cho Tản Đà cũng nòi tài cao phận thấp chí khí uất, nhưng kẻ hậu sinh như tôi nhận rằng chỉ một câu thôi cũng đủ đạt cảnh rồi.

giang hồ mê chơi quên quê hương

Huống hồ:

Ấy thực quê hương con người ta
Dặn bảo trên đường những khách qua:
Có tiếng khóc oe thời có thế,
Trăm năm ai lại biết ai mà?

Chùa Một Cột

1.

Get this widget | Track details | eSnips Social DNA

2.