Ghi chép về dịch Covid-19. Cái rất nhỏ và điều rất lớn

Có 2 phương diện: rất nhỏ và rất lớn để suy nghĩ về dịch Covid-19. Là một con virus, nó rất nhỏ, coi như vô hình trước mắt người. Vì việc lây nhiễm virus vừa qua khí dung vừa qua tiếp xúc nên việc giữ được cho mình khỏi các nguy cơ lây nhiễm đòi hỏi phải tập trung rất chuyên chú và từng hành vi của mình trong môi trường xung quanh. Nó dựa trên những xác tín từ kiến thức và sau đó là óc quan sát, tưởng tượng và ý chí giữ kỉ luật để thực hành. Tỉnh thức từng khoảnh khắc với ý thức đến từng bộ vị...thật giống như những mô tả của người thực hành võ đạo, thiền đạo. Trang Tử nói đại ý người thường thở đến ngực, chân nhân thở đến gót chân cũng là ý này. Con tôi vốn có theo học karate, kiểu học cho biết chứ cũng không có ý thức sâu xa gì, nên tôi có gợi ý rằng giống như thầy giáo dạy con cách tự ý thức từng động tác của mình trong không gian khi luyện quyền thuật, nếu con coi việc giữ gìn phòng ngừa lây nhiễm từ các hành động nhỏ nhất giống như một phép chủ động luyện tâm chí và cách kiểm soát cơ thể thì đó là một trải nghiệm rất tốt. Nếu chỉ bị động và đối phó bằng sự qua quýt hời hợt kèm với tâm trạng thấp thỏm mơ hồ mang màu sắc cầu may, chờ vận mệnh thì sẽ thấy mệt mỏi rã rời.

(Có 2 cuốn sách mô tả những kinh nghiệm đào luyện thân tâm theo chiều hướng này một cách rất hay và giản dị là cuốn ''Thiền trong nghệ thuật bắn cung'' của Eugen Herrigel và ''Cái Dũng của Thánh nhân'' của Thu Giang Nguyễn Duy Cần).

Ở phía ngược lại, với một dịch bệnh truyền nhiễm có khả năng lan truyền mạnh mẽ như Covid-19, thì ở quy mô rất lớn, đó là vấn đề của loài người, trên bình diện cả địa cầu. Đứng trước một bề chiều lớn lao như vậy, mỗi cá nhân dễ có cảm giác rằng mình quá nhỏ bé, và quá khó để có thể gây được tác động đáng kể nào đến sự việc chung. Nhưng không phải như thế, trên thực tế, người ta đã ghi nhận được những rung chấn của vỏ trái đất đã giảm đi rất nhiều khi hầu như toàn cầu đình trệ các hoạt động ngày thường để thực hiện giãn cách xã hội. Môi trường sinh thái cũng ngay lập tức cho thấy những dấu hiệu chuyển biến tốt do sự giảm thiểu tác động từ hoạt động của nhân loại: giảm phát thải CO2, giảm khói bụi, động vật hoang dã tràn vào khu vực đô thị...Tất cả những dấu hiệu hiếm hoi ấy có được là nhờ vì một tình thế bắt buộc chung mà loài người hành xử như một khối thống nhất toàn cầu - và chỉ có quy mô chủng loài toàn cầu như thế mới có thể làm được hiệu ứng đó - và nó cũng có biểu hiện rất giống với bề ngoài của một hành động đoàn kết nhất trí vì mục tiêu chung. Và mỗi người chỉ cần làm tốt cái mà hoàn cảnh của họ cần làm, nên làm.

''Việc làm của người quân tử, đều là gom nhặt những cái nhỏ thành thứ lớn, nếu vì việc thiện nhỏ cho là vô ích mà chẳng làm, đấy là hành động của kẻ tiểu nhân thôi. Chỉ mong làm những việc cao xa, là điều ta không thích vậy.''. Câu nói của phu nhân mẹ của nhân vật Chung Hội thời Tam Quốc trong Tam Quốc Chí có thể dùng để minh họa cho cái ý rất lớn và rất nhỏ này được vậy.

---------

Viết cái này cũng là để biện bạch với các bạn hữu là mình chưa hết giãn cách xã hội, không phải việc nhất thiết, thì mình không đi ra ngoài đâu. Ra ngoài dễ, ở nhà mới khó. Muốn mình ra ngoài thì chỉ cần chứng minh đấy là việc nhất thiết là xong.

Ngày xưa đọc Cổ Long mình vẫn nhớ mãi một nhân vật phụ (hình như tên là Vương Động), cả năm chỉ thấy nằm ườn một chỗ. Nhưng hễ đứng dậy thì xách kiếm đi vạn dặm làm một vụ việc mà theo đạo lý của y là việc nhất định cần làm. Rồi lại về nằm ườn bất động. Mình rất lấy làm ngưỡng mộ y, vì nửa vế đầu mình làm rất tốt. Nửa vế sau thì tu mãi không ra dáng nên vẫn phải gắng gỏi suốt ^^

Kiểm duyệt

      Trong các cử động vô ý thức là hao tổn khí lực hơn hết, chỉ có sự thổ lộ chân tình là nên trừ khử trước nhất.
      Bất kỳ là ở vào trường hợp nào, tốt hơn ta hãy lặng lẽ làm thinh. Ta phải gắng sức, vì đó là một sức mạnh không phải dễ gì kềm thúc.
      Ví như mỗi một lời nói, mỗi một cử động, mỗi cái múa tay, múa chân vô ích mà kềm lại được, là thêm cho mình khí lực đó.
      Đừng lãng phí khí lực của ta trong như câu chuyện vụn vặt: bàn tán công chuyện hằng ngày, là thêm cho mình khí lực đó.
      Đừng lãng phí khí lực của ta trong những câu chuyện vụn vặt: bàn tán câu chuyện hằng ngày, phê bình người kia kẻ nọ... Đừng tưởng đó là mất vẻ giao thiệp, chính đó là cách bớt những cử động vô ích cho mình và cho người.
      Khi nào cần phải nói, thì hãy nói. Nói một cách có ý thức: lựa lọc từng lời. Phải thay vào những câu ngớ ngẩn bằng những câu có ý nghĩa. Đừng cãi lẫy vô ích với ai cả. Nếu ta biết trước rằng không có ích gì cho hai bên, thì hãy làm thinh và  để cho bên địch cho phung phí khí lực của họ; còn ta, ta hãy giữ gìn củng cố nó lại. Nhất là  đừng bao giờ vô tình để cho người ta bắt buộc mình phải nói.
      Trong khi nói, đừng hấp tấp, vội vàng. Thủng thỉnh mà nói. Nói cho rõ ràng, quả quyết. Trong ngày, hãy kiểm soát và thâu rút lời nói lại. Được nhiều chừng nào hay chừng nấy. Đừng lẫn lộn sự nói nhiều và nói ít.
      Có người suốt đời nói mãi, mà vẫn như chưa từng có nói. Có kẻ suốt đời rất ít nói, nhưng mà nói rất nhiều.
      Không lạ, một thánh nhân, dẫu nói suốt đời, cũng vẫn còn là nói thiếu... Còn lắm kẻ, một ngày không nói một lời, mà hễ nói ra toàn là những lời vô ý nghĩa, hoặc đi gieo sự ngờ vực, sự tan rã, sự cừu thù giữa con người... Họ chính là kẻ nói rất nhiều
      Cũng đừng sa vào thái quá. Nhiều kẻ tâm trí sâu hiểm, họ thấy hại cho kẻ khác, cũng vẫn làm thinh. Cái đó, không phải họ thu nhập khí lực, mà họ tiêu tan khí lực bằng sự dày vò của ghen ghét, giữa ác tâm... Ở ngoài, thấy hòa hoãn nhưng nơi trong là một sức phá hoại ghê gớm mà ta không ngờ. Cái không nói của người điềm đạm không có ẩn một ác ý gì cả.

(trích Cái Dũng của Thánh nhân - Nguyễn Duy Cần)
--------------

Giật tít câu khách. Chúc mọi người cuối tuần vui vẻ :)