AI CŨNG LÀ MỘT PHẦN CỦA MÔI TRƯỜNG CHỌN LỌC CON NGƯỜI

https://www.facebook.com/share/p/1E3C1LHnB4/

Bài viết về Neuralink đặt ra những câu hỏi đáng suy nghĩ về ranh giới giữa chữa bệnh và nâng cấp con người, bất bình đẳng công nghệ và khả năng xuất hiện những “phiên bản khác nhau của Homo sapiens”. Tuy nhiên, có thể nhìn vấn đề từ một góc khác: Neuralink không nhất thiết giúp con người vượt khỏi tiến hóa. Nó có thể chỉ là một thử nghiệm mới đang diễn ra bên trong chính quá trình ấy.
1. Mệnh đề “con người có khả năng không cần chờ tiến hóa để thay đổi chính mình” dường như đồng nhất tiến hóa với sự thay đổi sinh học chậm chạp qua nhiều thế hệ. Nhưng Homo sapiens từ lâu đã thích nghi bằng cách thay đổi môi trường bằng văn hóa và công nghệ, rồi tiếp tục thích nghi với chính môi trường mình tạo ra. Chữ viết, kính mắt, máy tính hay Internet đều đã mở rộng những giới hạn sinh học của con người.
2. Neuralink vì thế có thể là bước tiến rất lớn về kỹ thuật nhưng chưa chắc là một bước ngoặt tuyệt đối về bản chất. Chuỗi não – mắt – bàn phím – máy tính – AI có thể được rút ngắn thành não – giao diện thần kinh – AI. Công nghệ không cần đi vào hộp sọ mới bắt đầu thay đổi con người.
3. AI hiện nay đã tạo ra nhiều chiến lược thích nghi khác nhau: dùng AI để thay mình suy nghĩ, dùng như công cụ tra cứu, hoặc dùng để tăng số vòng hỏi – trả lời – kiểm chứng và qua đó mở rộng năng lực suy nghĩ. Neuralink trong tương lai có thể tạo thêm nhiều cấu hình: người hoàn toàn sinh học, người dùng implant để phục hồi chức năng, người mở rộng giác quan, người kết nối thường trực với AI...Không có cơ sở để biết trước cấu hình nào sẽ bền vững hơn.
4. Vì vậy, ẩn dụ con người được nâng cấp từ “256 GB” lên “512 GB” hay “1 TB” chứa một giả định đáng xem xét: nhiều trí nhớ hơn, nhiều thông tin hơn, nhiều giác quan hơn đồng nghĩa với một con người ưu việt hơn. Tiến hóa không vận hành như nâng cấu hình máy tính. Khả năng quên có thể quan trọng không kém khả năng nhớ. Nhiều thông tin hơn chưa chắc tạo ra phán đoán tốt hơn. Một năng lực mới thường đi cùng những chi phí, phụ thuộc và đánh đổi mới.
5. Tiến hóa cũng không có mục tiêu tạo ra cá thể hoàn hảo hay một hình mẫu con người định trước. Các biến thể xuất hiện trong những môi trường cụ thể; khả năng được duy trì của chúng phụ thuộc vào chọn lọc, ngẫu nhiên, những đánh đổi và các ràng buộc lịch sử. Vì vậy, thay vì một con đường thẳng từ Homo sapiens hiện nay tới “con người nâng cấp”, có thể hình dung một cuộc thử nghiệm với nhiều cấu hình người – công nghệ khác nhau.
6. Con người tạo ra công nghệ; công nghệ tạo ra môi trường nhận thức mới; con người phát triển những cách thích nghi khác nhau; những cách thích nghi ấy lại tác động tới hành vi, kỹ năng, tổ chức xã hội và hoạt động của bộ não. AI cũng đang trở thành một phần của môi trường chọn lọc của chính con người. Neuralink chỉ khiến quá trình ấy trở nên dễ nhìn thấy hơn. Câu hỏi vì thế không chỉ là “con người sẽ chấp nhận trở nên giống máy móc đến mức nào?”, mà còn là: trong môi trường ngày càng được cấu thành bởi AI và công nghệ, những dạng người – công nghệ nào sẽ có khả năng tồn tại lâu dài? Không có cơ sở tiến hóa nào để tuyên bố trước rằng một kiểu trong số đó là “con người tương lai tối ưu”