"Con thường ít khi có thể nói chuyện lâu với ba con. Ông nói chuyện toàn những điều như trong sách Đắc nhân tâm.". Một chàng trai trẻ đã chia sẻ với tôi như vậy. Tất nhiên anh ấy vẫn yêu quý cha mẹ mình và thường chọn cách im lặng, tôn trọng lễ phép hay không phản biện gì. Nhưng như thế thì cũng là cuộc giao tiếp đã không trọn vẹn như mong muốn của mỗi người trong 2 cha con họ.
Vậy người cha đã thực sự (muốn) nói gì với con trai mình? Đứng từ góc độ đọc tín hiệu chỉ hiệu, đã có điều gì đó xảy ra và người cha đã thực sự muốn giao tiếp với con trai mình. Có lẽ ông muốn chia sẻ trải nghiệm sống của tuổi trung niên với phiên bản trẻ tuổi, phần chịu ủy nhiệm mở rộng bản ngã của mình là người con trai trai (tất nhiên là từ góc nhìn của ông ấy - kể cả là một cách vô thức). Khi ông nói về mọi điều theo cách như thể khuôn mẫu (khuôn vàng thước ngọc) của phép thành công trong việc sống ở đời (xử thế, tu thân hay chuyện làm ăn, sự nghiệp) là thực ra ông đang chiêm nghiệm và âm thầm vô thức tự chỉnh sửa những sai sót, hối tiếc và chập chững của đời mình với con trai.
Nhưng ông không biết/không thể kể trực tiếp về những trải nghiệm đó theo cách thông thường.
Vì cuộc đời vốn là những tiếng ồn ào vô phương hướng chứ không phải là một cốt truyện mạch lạc mà chúng ta sẽ là kẻ có ánh sáng hào quang của nhân vật chính. Nhân sinh là phải tự mình trải qua. (Có thể bạn đang ép đời sống trả lời một câu hỏi mà nó không được cấu trúc để trả lời).
Vì khuôn mẫu nam tính truyền thống luôn đòi hỏi ông phải tự mình gánh vác, phải mạnh mẽ, phải thành công, phải hy sinh...Khi ông phải không được yếu đuối thì cũng sẽ không thể hiện theo cách thông thường được về những gì đang xảy ra với chính ông. Và khi đó người con nên biết từ sâu thẳm rằng ông đang bằng một lối ngược đời tâm sự với bạn, tìm cách kể với bạn về nỗi cô đơn, sự yếu đuối của mình trong cuộc đời.
Chỉ là ông đã chọn sai khuôn mẫu, chính là cái khuôn mẫu mà ở đó "chân lý được coi như một hướng dẫn thấu suốt để cái Tôi quy chiếu vào". Khi nhìn nhận như vậy, ta đã có 03 giả định ngầm: (1) Có một chân lý đúng về đời sống; (2) Chân lý đó có thể được nắm bắt; (3) Khi nắm được cái tôi sẽ ổn định/bồi tụ/di đúng hướng.
Nhưng chính ảo tưởng về 1 điểm quy chiếu tuyệt đối này sẽ tạo ra khủng hoảng: Nếu tin rằng chưa tìm ra chân lý bạn sẽ cảm thấy hoang mang, vô nghĩa. Hoặc nữa cho rằng niềm tin đặt nhầm chỗ thì cái đem lại là sự sụp đổ cay đắng. Khả năng cuối cùng chính là cái mà chàng trai trẻ đang cảm nhận: nếu ông tin rằng ông đã tìm ra công thức của chân lý thì đó sẽ có màu sắc của giáo điều, tự đóng kín mình trước người KHÁC, điều khác.
Khủng hoảng về ý nghĩa này xét cho cùng là bởi vì chúng ta đã đòi hỏi ý nghĩa phải có một hình thức sai. Ý nghĩa không phải thứ để "CÓ" mà là thứ "XẢY RA".
Ý nghĩa chỉ xuất hiện trong quá trình sống-hiểu. Ý nghĩa không hướng dẫn đời sống từ bên ngoài, nó xảy ra bên trong kinh nghiệm và cái Tôi sẽ là dấu vết của một lịch sử hiểu. Ý nghĩa không phải thứ để “tìm ra”: Ý nghĩa không giống nghề nghiệp, không giống mục tiêu, không giống câu slogan sống. Ý nghĩa chỉ xuất hiện khi bạn đang sống, khi bạn bị một điều gì đó chạm tới: một công việc làm bạn bối rối, một mối quan hệ làm bạn thay đổi, một thất bại khiến bạn không còn nghĩ như trước. Lúc đó, bạn thường không thốt lên: “À, đây là ý nghĩa đời tôi!”mà chỉ thấy “Mình không còn là người cũ nữa.”
Và chính chỗ đó – ý nghĩa bắt đầu xảy ra.
